9x19mm Parabellum
9x19mm Parabellum (znany również jako 9x19mm Luger) to niemiecki nabój pistoletowy skonstruowany z przeznaczeniem do pistoletu Parabellum przez Georga Lugera w firmie Deutsche Waffen und Munitionsfabriken. Nabój 9x19mm skonstruowano na podstawie naboju 7,65x22mm Parabellum poprzez zastosowanie łuski pozbawionej szyjki. Nabój 9x19mm wyposażony jest w łuskę z kryzą zwykłą.Pierwsze wersje naboju 9x19mm Parabellum posiadały pełnopłaszczowy pocisk walcowo stożkowy, natomiast w 1915r rozpoczęto produkcję naboi z pełnopłaszczowym pociskiem walcowo owalnym. Należy zaznaczyć że naboje z pociskiem walcowo stożkowym produkowane były do lat 30-tych. Obecnie nabój 9x19mm występuje w wersjach z pociskiem pełnopłaszczowym, półpłaszczowym z wgłębieniem wierzchołkowym, półpłaszczowym z miękkim wierzchołkiem, bezpłaszczowym oraz woreczkowym (niepenetrujący).
Pociski
Pierwsze wersje naboju 9x19mm Parabellum posiadały pełnopłaszczowy pocisk walcowo stożkowy, natomiast w 1915r rozpoczęto produkcję naboi z pełnopłaszczowym pociskiem walcowo owalnym. Należy zaznaczyć że naboje z pociskiem walcowo stożkowym produkowane były do lat 30-tych. Obecnie nabój 9x19mm występuje w wersjach z pociskiem pełnopłaszczowym, półpłaszczowym z wgłębieniem wierzchołkowym, półpłaszczowym z miękkim wierzchołkiem, bezpłaszczowym oraz woreczkowym (niepenetrujący).
Łuski
Najbardziej popularne naboje 9x19mm Parabellum posiadają łuskę mosiężną, jednak spotykane są również naboje z łuską stalową (przykładowo niemieckie naboje z okresu IIwś oraz współczesne rosyjskie) lub ze stopów aluminium. Niektóre naboje "ślepe" posiadają natomiast łuskę wykonaną z tworzywa sztucznego. Zazwyczaj naboje 9x19mm posiadają łuskę ze spłonką boxer, jednak istnieją również naboje ze spłonką berdan (zazwyczaj są to naboje produkcji rosyjskiej).
9x19mm +P
Nabój 9x19mm Parabellum występuje w wersji 9x19mm +P (P od Pressure) z silniejszym ładunkiem miotający oraz w jeszcze "silniejszej" odmianie 9x19mm +P+. Dla przykładu pocisk o masie 7,45g ze "zwykłego" naboju 9x19mm Parabellum firmy Winchester, wystrzelony z pistoletu SIG Sauer P226, osiąga prędkość początkową 372m/s, podczas gdy pocisk o masie 7,45g z naboju 9x19mm +P firmy Winchester, wystrzelony z pistoletu SIG Sauer P226, osiąga prędkość 395m/s.
Skuteczność
Pocisk wystrzelony z broni zasilanej nabojem 9x19mm Parabellum posiada dość dobrą przebijalność oraz siłę obalającą. Broń zasilana nabojem 9x19mm zazwyczaj charakteryzuje się umiarkowanym odrzutem i podrzutem. Ze względu na umiarkowaną średnicę tułowia łuski nabój 9x19mm dobrze nadaje się do pistoletów samopowtarzalnych zasilanych z dwurzędowego magazynka o dużej pojemności. Istnieją co prawda pistolety na nabój o większej średnicy tułowia łuski zasilane z dwurzędowych magazynków o dużej pojemności (przykładowo Para Ordnance P14-45 na nabój 11,43x23mm), jednak tego typu pistolety zazwyczaj posiadają szeroki i niezbyt ergonomiczny chwyt. Pocisk pełnopłaszczowy wystrzelony z broni zasilanej nabojem 9x19mm Parabellum posiada według wielu opinii mniejszą siłę obalającą niż pocisk pełnopłaszczowy wystrzelony z broni zasilanej nabojem .40SW czy 11,43x23mm, jednak można mieć wątpliwości na ile jest to prawdziwe w odniesieniu do pocisków półpłaszczowych z wgłębieniem wierzchołkowym czy półpłaszczowych z miękkim wierzchołkiem.
9x19mm Parabellum w Polsce
Przed IIwś 9x19mm Parabellum był standardowym nabojem pistoletowym w polskiej armii. Nabojem 9x19mm zasilany był polski pistolet samopowtarzalny Vis wz. 35 oraz polski pistolet maszynowy Mors wz. 39. Po zakończeniu IIwś standardowym nabojem pistoletowym w polskiej armii został 7,62x25mm, który z kolei został wyparty przez nabój 9x18mm 57-N-181S (znany również jako nabój Makarowa). W latach 90-tych nabój 9x19mm Parabellum ponownie został standardowym nabojem pistoletowym w polskiej armii. Nabojem 9x19mm zasilany jest pistolet samopowtarzalny WIST oraz pistolet maszynowy PM-84P Glauberyt.
9x19mm Parabellum ogółem
Nabój 9x19mm Parabellum to najbardziej popularny nabój pistoletowy na świecie. Zazwyczaj nabojem tym zasilane są pistolety samopowtarzalne oraz pistolety maszynowe. Pistolety samopowtarzalne zasilane nabojem 9x19mm zazwyczaj działają na zasadzie krótkiego odrzutu lufy lub odrzutu zamka półswobodnego. Niektóre pistolety samopowtarzalne zasilane nabojem 9x19mm działały na zasadzie odrzutu zamka swobodnego (przykładowo Astra 600), jednak żadna z tych konstrukcji nie zyskała popularności. Obecnie 9x19mm to standardowy natowski nabój pistoletowy. Aby nabój spełniał standardy NATO musi posiadać pocisk pełnopłaszczowy o masie 7,45g, prędkość początkową pocisku 396m/s, energię początkową pocisku 584J oraz średnią wartość ciśnienia maksymalnego 205MPa.
wersja
9x19mm Parabellum
prędkość początkowa
350m/s dla pocisku o masie 8g
wystrzelonego z broni o lufie 102mm
energia początkowa
494J dla pocisku o masie 8g
wystrzelonego z broni o lufie 102mm
średnica pocisku
9,03mm
minimalna średnica łuski
9,65mm
maksymalna średnica łuski
9,93mm
średnica kryzy
9,96mm
długość pocisku
15,5mm
długość łuski
19,15mm
długość naboju
29,7mm
masa pocisku
od 6,8 do 9,5g
masa naboju
od 10,4 do 12,5g
masa ładunku miotającego
od 0,32 do 0,36g