AK v.s. M16
Karabinek AK (Awtomat Kałasznikowa, znany również jako AK-47) został skonstruowany przez Michaiła Kałasznikowa oraz jego zespół konstrukcyjny, broń wprowadzono do uzbrojenia w 1949r, wersja ze składaną kolbą to AKS (Awtomat Kałasznikowa So składnym prikładom). W 1959r wprowadzono do uzbrojenia karabinek AKM (Awtomat Kałasznikowa Modernizirowannyj), wersja tej broni ze składaną kolbą to AKMS, natomiast odmiana pełniąca rolę karabinka maszynowego (karabinu maszynowego zasilanego nabojem pośrednim) to RPK (Rucznyj Pulemiot Kałasznikowa). W 1974r wprowadzono do uzbrojenia karabinek automatyczny AK-74, wersja ze składaną kolbą to AKS-74, odmiana skrócona to AKS-74U (U od Ukorocziennyj), natomiast wersja pełniąca rolę karabinka maszynowego to RPK-74. Zmodernizowaną wersją AK-74 jest karabinek AK-74M. Karabinek automatyczny M16 powstał poprzez przekonstruowanie karabinu automatycznego AR-10 przez Jamesa Sullivana oraz Roberta Fremonta, konstruktor AR-10 to Eugene Stoner. M16 był wykorzystywany w amerykańskich siłach powietrznych oraz armii (wojska lądowe) od początku lat 60-tych, broń została wprowadzona do uzbrojenia amerykańskich sił powietrznych w 1962r. M16 nie został wprowadzony do uzbrojenia armii, amerykańska armia wprowadziła natomiast do uzbrojenia w 1967r karabinek M16A1. W 1983r amerykańska piechota morska wprowadziła do uzbrojenia M16A2, broń została wprowadzona do uzbrojenia przez armię w 1985r. W latach 90-tych skonstruowano odmianę M16A3 oraz M16A4, w 1994r wprowadzono do uzbrojenia wersję skróconą o oznaczeniu M4. Zmodyfikowana wersja M4 to karabinek automatyczny M4A1, obecnie M4A1 zastępuje w roli podstawowej broni strzeleckiej amerykańskiej armii "pełnowymiarowe" odmiany M16. Jak widać karabinek automatyczny M16 to młodsza broń od AK, dlatego też wydaje się że bliższym odpowiednikiem M16 jest AKM. Dział nie dotyczy jednak porównania konkretnych wersji obu karabinków, tylko porównania "rodziny" AK do "rodziny" M16.
Niezawodność
Karabinek AK jest znacznie bardziej niezawodną bronią niż M16. Lepsza niezawodność AK wynika między innymi z zastosowania układu gazowego z tłokiem o długim skoku, suwadła które nie styka się całą swoją powierzchnią z komorą zamkową oraz "zwykłego" odcinka swobodnego ruchu suwadła. AK wyposażony jest w ruchomą podczas strzelania rączkę zamkową którą można dopchnąć zespół ruchomy jeśli nie chce on dojść w skrajne przednie położenie. M16 posiada natomiast znacznie mniej popularne rozwiązania, zastosowano układ gazowy pozbawiony tłoka gazowego z komorą gazową umieszczoną pomiędzy zamkiem a suwadłem, suwadło stykające się prawie całą swoją powierzchnią z komorą zamkową oraz "buffer" wygaszający odbicie suwadła. Pozbawiony tłoka układ gazowy powoduje niezbyt dobrą niezawodność oraz wymusza częste czyszczenie broni, suwadło stykające się prawie całą swoją powierzchnią z komorą zamkową może zostać łatwo wyhamowane przez zanieczyszczenia, natomiast "buffer" powoduje małą odporność na wodę. M16 posiada nieruchomą podczas strzelania rączkę zamkową, dlatego też jeśli zespół ruchomy z powodu zanieczyszczeń nie chce dojść w skrajne przednie położenie, dopchnięcie go za pomocą rączki zamkowej nie jest możliwe. Jeśli sytuacja taka nastąpiła w M16 i wczesnych odmianach tego karabinka takich jak XM177, można było jedynie rozłożyć częściowo broń. Od wersji M16A1 stosowany jest ręczny dosyłacz zamka który umożliwia dopchnięcie zespołu ruchomego w przednie położenie. Niezbyt dobra niezawodność wczesnych odmian M16 wynikała również z powodu stosowanego prochu, traktowania broni jako samoczyszczącej oraz małej ilości zestawów do czyszczenia. Nowsze odmiany M16 (przykładowo M16A2) są znacznie bardziej niezawodne od wczesnych wersji tego karabinka, jednak nadal jego konstrukcja nie należy do szczególnie niezawodnych. Należy zaznaczyć że istnieją odmiany M16 wyposażone w układ gazowy z tłokiem, pierwsza konstrukcja tego typu powstała w latach 60-tych w firmie Colt's Patent Firearms, jednak nie rozpoczęto produkcji seryjnej. Obecnie skonstruowane na podstawie M16 karabinki wyposażone w tłok gazowy stają się coraz bardziej popularne za sprawą niemieckiego HK416, jednak pozostaje pytanie czy są to nadal odmiany M16, czy może nowe konstrukcje skonstruowane na jego podstawie.
Ergonomia
M16 to broń znacznie bardziej ergonomiczna niż AK. Karabinek M16 posiada skrzydełko przełącznika rodzaju ognia pełniące również funkcję bezpiecznika umieszczone z lewej strony komory spustowej nad chwytem pistoletowym, co umożliwia przestawienie przełącznika bez zdejmowania prawej dłoni z chwytu pistoletowego. Również przycisk zatrzasku magazynka umieszczony z prawej strony komory spustowej można wcisnąć bez odrywania prawej dłoni z chwytu pistoletowego, natomiast umieszczoną z lewej strony komory spustowej dźwignię zatrzasku zamka można wcisnąć lewą dłonią która wcześniej posłużyła do umieszczenia w gnieździe nowego magazynka. Magazynek wtykany jest do gniazda pionowo i po wciśnięciu przycisku zatrzasku magazynka sam z niego wypada. M16 posiada rączkę zamkową umieszczoną z tyłu komory zamkowej za chwytem transportowym, dlatego też broń mogą równie wygodnie przeładować praworęczni i leworęczni. Karabinek AK posiada natomiast dźwignię bezpiecznika umieszczoną z prawej strony komory zamkowej, przestawienie tej dźwigni możliwe jest po zdjęciu prawej dłoni z chwytu pistoletowego. Karabinek nie posiada zatrzasku zamka, dlatego też po włożeniu do gniazda nowego magazynka należy ponownie przeładować broń (chyba że w komorze nabojowej znajduje się nabój). Dźwignia zatrzasku magazynka znajduje się pod komorą zamkową pomiędzy kabłąkiem spustu a gniazdem magazynka, jest to dość dobre rozwiązanie spotykane do dzisiaj. AK posiada magazynek kleszczony wahadłowo, po wciśnięciu dźwigni zatrzasku magazynka nie wypada on z gniazda. Rączka zamkowa znajduje się z prawej strony komory zamkowej. Należy zaznaczyć że istnieją bardziej ergonomiczne odmiany AK, przykładowo Type 81 wyposażony w zatrzask zamka oraz skrzydełko przełącznika rodzaju ognia umieszczone z lewej strony komory zamkowej nad chwytem pistoletowym, jednak konstrukcje te znacznie różnią się od karabinka na podstawie którego powstały.
Umieszczenie sprężyny powrotnej
AK posiada sprężynę powrotną umieszczoną w kanale w suwadle, dlatego też z komory zamkowej nie wystaje tuleja ze sprężyną powrotną. Brak wystającej tulei ułatwia zastosowanie kolby składanej, tak więc AK może być wyposażony w kolbę składaną pod komorę zamkową, kolbę składaną na bok komory zamkowej lub kolbę teleskopową. M16 posiada natomiast sprężynę powrotną umieszczoną w tulei wystającej z tyłu komory zamkowej, dlatego też niezbyt często spotykane są odmiany tej broni z kolbą składaną. W odmianach tych mimo złożenia kolby z komory zamkowej nadal wystaje tuleja ze sprężyną powrotną, co powoduje że złożenie kolby nie zmniejsza znacznie długości broni. Popularne są natomiast odmiany M16 wyposażona w kolbę teleskopową poruszającą się na tulei sprężyny powrotnej.
Sposób rozkładania
Rozkładanie częściowe M16 następuje poprzez odchylenie na zawiasie komory spustowej. Rozwiązanie takie nie utrudnia montażu celownika optycznego lub elektrooptycznego oraz umożliwia wymianę komory spustowej na taką z innym mechanizmem spustowym. Przykładowo komorę spustową z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie ogniem pojedynczym i 3 strzałowymi seriami można wymienić na komorę spustową z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie ogniem pojedynczym i ciągłym. Rozkładanie karabinka AK polega na odłączeniu pokrywy komory zamkowej, rozwiązanie takie wymusza zastosowanie bocznego montażu dla celownika optycznego lub elektrooptycznego. Boczny montaż należy odłączyć od broni przed odłączeniem pokrywy komory zamkowej, co wymusza przystrzeliwanie karabinka po każdym rozłożeniu częściowym. Należy jednak zaznaczyć że rozkładanie poprzez odłączenie pokrywy komory zamkowej ułatwia dostęp do wnętrza komory zamkowej.
Mechanizm spustowy
AK i większość jego odmian posiada mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie ogniem pojedynczym i ciągłym, podczas gdy wiele odmian M16 (M16A2, M16A4, M4) posiada mechanizm spustowy z ogranicznikiem długości serii umożliwiający strzelanie ogniem pojedynczym i 3 strzałowymi seriami. Idea ogranicznika długości serii była popularna w latach 80-tych, jednak w praktyce nie sprawdziła się, dlatego też obecnie większość karabinków automatycznych posiada mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie ogniem pojedynczym i ciągłym. Na dodatek zastosowany w M16A2, M16A4, M4 (oraz w wielu innych odmianach tej broni) ogranicznik długości serii powoduje podczas strzelania ogniem pojedynczym inną siłę spustu za pierwszym, drugim i trzecim strzałem. Podczas strzału czwartego siła spustu będzie taka jak za pierwszym, podczas strzału piątego taka sama jak za drugim, natomiast podczas strzału szóstego taka sama jak za trzecim strzałem. Cecha ta nie ułatwia celnego strzelania, choć istnieją również konstrukcje z ogranicznikiem długości serii w których ona nie występuje (np. FN FNC). Rozwiązaniem w M16A2, M16A4 i M4 może być wymiana komory spustowej na taką z innym mechanizmem spustowym, jednak wiąże się to z dużym wydatkiem i nie zawsze jest możliwe w warunkach wojskowych.
Układ liniowy
M16 i jego odmiany skonstruowane są w układzie liniowym, tak więc punkt podparcia kolby znajduje się na jednej linii z lufą powodując zmniejszenie podrzutu. Nie jest to rozwiązanie idealne, zmniejszenie podrzutu wiąże się również ze wzrostem odczuwalnego odrzutu, jednak mimo wszystko układ liniowy powoduje poprawę celności podczas strzelania seriami, dlatego też jest coraz bardziej popularny. W karabinku AK punkt podparcia kolby znajduje się poniżej linii lufy, rozwiązanie takie powoduje wzrost podrzutu, dlatego też jego popularność w karabinkach automatycznych maleje.
Celność oraz masa
M16 i M16A1 charakteryzują się lepszą celnością niż AK oraz AKM podczas strzelania ogniem pojedynczym i seriami. M16A2 jest bardziej celny podczas strzelania ogniem pojedynczym od AK-74 (jednak różnica nie jest tak duża jak w przypadku M16 i AK), natomiast podczas strzelania seriami M16A2 charakteryzuje się większym odrzutem swobodnym od AK-74. Należy zaznaczyć że odmiany karabinka AK zasilane małokalibrowymi nabojami pośrednimi nie są niecelną bronią, choć celność tych konstrukcji nie jest tak dobra jak odmian M16 zasilanych tymi samymi nabojami. Karabinki automatyczne AK i AKM są cięższe od M16 i M16A1, jednak M16A2 jest cięższy od AKM oraz AK-74.
Wersje
M16 stanowi podstawę dla wielu konstrukcji broni strzeleckiej, między innymi subkarabinków (np. XM177), karabinków maszynowych (karabinów maszynowych zasilanych nabojem pośrednim, np. Colt M606 HBAR), karabinów wyborowych (np. SR-25) oraz pistoletów maszynowych (np. Colt SMG). Podobnie karabinek AK na podstawie którego skonstruowano subkarabinki (np. AKS-74U), karabinki maszynowe (np. RPK), karabiny wyborowe (np. Zastawa M76) oraz pistolety maszynowe (np. PP19 Bizon-2).
Naboje
AK, AKM i RPK zasilane są nabojem pośrednim 7,62x39mm. Pocisk wystrzelony z broni zasilanej tym nabojem charakteryzuje się dobrą stabilnością oraz dobrą przebijalnością przeszkód takich jak drewno lub beton, jednak również dużym opadem i niezbyt dobrą przebijalnością lekkich osłon balistycznych. Nabój 7,62x39mm jest również ciężki oraz powoduje duży odrzut swobodny w porównaniu z małokalibrowymi nabojami pośrednimi (jednak i tak jest lżejszy i powoduje mniejszy odrzut niż naboje karabinowe). AK-74 zasilany jest małokalibrowym nabojem pośrednim 5,45x39mm, pocisk wystrzelony z broni zasilanej tym nabojem posiada dobrą przebijalność lekkich osłon balistycznych, niewielki opad oraz większą siłę obalającą niż pocisk z naboju 7,62x39mm. Nabój 5,45x39mm jest również lekki oraz powoduje niewielki odrzut swobodny. M16 oraz M16A1 zasilane są małokalibrowym nabojem pośrednim 5,56x45mm M193, pocisk wystrzelony z broni zasilanej tym nabojem posiada dobrą przebijalność lekkich osłon balistycznych, niewielki opad oraz dobrą siłę obalającą ze względu na fragmentowanie w celu. M16A2, M16A3, M16A4, M4 oraz M4A1 zasilane są małokalibrowym nabojem pośrednim 5,56x45mm SS109, pocisk wystrzelony z broni zasilanej tym posiada cechy pocisku z naboju 5,56x45mm M193 oraz lepszą przebijalność lekkich osłon balistycznych. Naboje 5,56x45mm M193 oraz 5,56x45mm SS109 są lekkie oraz powodują niewielki odrzut swobodny.
Magazynki
AK oraz AKM zasilane są z dwurzędowych magazynków łukowych z dwurzędowym wyprowadzeniem o pojemności 30 naboi, początkowo stosowano magazynki stalowe bez przetłoczeń, największą popularność zyskały jednak magazynki stalowe z przetłoczeniami zwiększającymi sztywność. Stosowano również magazynki wykonane z lekkich stopów i tworzywa sztucznego, jednak nie zyskały one dużej popularności. AK i AKM mogą być również zasilane z magazynków od karabinka maszynowego RPK (łukowe na 40 naboi oraz bębnowe na 75 naboi). AK-74 zasilany jest z dwurzędowego magazynka łukowego z dwurzędowym wyprowadzeniem o pojemności 30 naboi, magazynki wykonane są z tworzywa sztucznego. Broń może być również zasilana z dwurzędowego magazynka łukowego o pojemności 45 naboi od karabinka maszynowego RPK-74. M16 początkowo zasilany był z dwurzędowych magazynków pudełkowych z dwurzędowym wyprowadzeniem o pojemności 20 naboi, jednak w 1970r wprowadzono do uzbrojenia dwurzędowe magazynki łukowe z dwurzędowym wyprowadzeniem o pojemności 30 naboi. Magazynki wykonane są ze stopu aluminium, dlatego też według niektórych opinii charakteryzują się małą odpornością co powoduje problemy z niezawodnością. Przykładowo według firmy Heckler und Koch stosowanie produkowanych przez nią magazynków stalowych powoduje poprawę niezawodności podczas dosyłania o 30 procent. Zarówno AK jak i M16 mogą być również zasilane z magazynków które nie zostały wprowadzone do uzbrojenia. Do karabinka AK dostępne są między innymi magazynki łukowe o pojemności 5, 10, 20, 50 naboi oraz magazynki bębnowe na 100 naboi, natomiast do M16 dostępne są między innymi magazynki pudełkowe o pojemności 5, 10 naboi, magazynki łukowe na 40 naboi, magazynki bębnowe na 90 naboi z niesymetrycznym włazem nabojowym oraz produkowane przez firmę BETA magazynki siodłowe C-MAG (Century Magazine) o pojemności 100 naboi.
Osprzęt
M16 i jego odmiany mogą być wyposażone w dwójnóg, bagnet, granatnik podwieszany M203, tłumik dźwięku oraz celownik optyczny lub elektrooptyczny. W odmianach ze stałym chwytem transportowym (M16, M16A1, M16A2, M4) celownik optyczny lub elektrooptyczny można zamocować na chwycie transportowym, jednak tak zamontowany celownik znajduje się wysoko nad osią lufy. W odmianach z chwytem transportowym mocowanym do uniwersalnej szyny montażowej Picatinny (M16A3, M16A4, M4A1) można odłączyć od szyny chwyt transportowy i zamontować celownik na szynie. Karabinek AK i jego odmiany mogą być wyposażone w dwójnóg, bagnet, granatnik BG-15 "Muszka", GP25 "Kastior", GP30 "Obówka", tłumik dźwięku PBS-1 (AK), PBS-2 (AK-74), PBS-3 i PBS-4 (AKS-74U) oraz celownik optyczny lub elektrooptyczny. Najbardziej popularny sposób mocowania celowników optycznych lub elektrooptycznych na AK i jego odmianach to boczny montaż, jednak można również zastosować nakładkę na rurę gazową z uniwersalną szynę montażową Picatinny, krótki wspornik mocowany do podstawy celownika mechanicznego (stosowany przykładowo w Berylu) lub wspornik mocowany do podstawy celownika mechanicznego i tylnej części komory zamkowej (również stosowany w Berylu).
Werdykt
Zarówno AK jak i M16 mają swoje zalety i wady, oba karabinki zyskały również bardzo dużą popularność. AK jest niezawodny, łatwy do utrzymania w czystości, odporny na wodę oraz może być bez problemu wyposażony w kolbę składaną. M16 jest ergonomiczny, celny, skonstruowany w układzie liniowym oraz może zostać bez problemu wyposażony w celownik optyczny. Według mnie wczesne wersje AK są lepsze niż wczesne wersje M16, jednak nie zaryzykował bym tego stwierdzenia w przypadku późniejszych wersji obu karabinków.
wersja
AK (AK-47)
AKM
RPK
nabój
7,62x39mm
7,62x39mm
7,62x39mm
prędkość początkowa pocisku
715m/s
715m/s
745m/s
długość lufy
415mm
415mm
591mm
długość
870mm
870mm
1040mm
nastawy celownika
od 100m do 800m, co 100m
od 100m do 1000m, co 100m
od 100m do 1000m, co 100m
masa
4,88kg z pełnym magazynkiem
na 30 naboi
4,02kg z pełnym magazynkiem
na 30 naboi
5kg z pełnym magazynkiem na
40 naboi

5,6kg z pełnym magazynkiem
na 75 naboi
szybkostrzelność teoretyczna
600 strzałów na minutę
600 strzałów na minutę
600 strzałów na minutę
wersja
M16A1
M16A2
M16A3 i M16A4
M16A1 Carbine w
wersji Colt Model 653
M16A2 Commando
nabój
5,56x45mm z
pociskiem M193
5,56x45mm z
pociskiem SS109
5,56x45mm z
pociskiem SS109
5,56x45mm z
pociskiem M193
5,56x45mm z pociskiem
SS109
długość lufy
508mm
508mm
508mm
368mm
292mm
długość
1124mm
1140mm
1140mm
757mm z kolbą
złożoną

838mm z kolbą
rozłożoną
681mm z kolbą złożoną

761mm z kolbą rozłożoną
masa bez magazynka
2,97
3,5kg
3,5kg
2,54kg
2,44kg
masa z pełnym
magazynkiem na 30
naboi
3,67kg
4,2kg
4,2kg
3,24kg
3,14kg
pojemność magazynka
20 lub 30 naboi
20 lub 30 naboi
20 lub 30 naboi
20 lub 30 naboi
20 lub 30 naboi
szybkostrzelność
teoretyczna
700 strzałów na minutę
800 strzałów na minutę
800 strzałów na minutę
750 strzałów na minutę
850 strzałów na minutę
wersja
AK-74
AK-101
AKS-74U
RPK-74
nabój
5,45x39mm
5,56x45mm
5,45x39mm
5,45x39mm
prędkość początkowa
pocisku
900m/s
910m/s
735m/s
960m/s
długość lufy
415mm
415mm
210mm
590mm
długość
943mm
700mm z kolbą złożoną,
943mm z kolbą rozłożoną
490mm z kolbą złożoną,
735mm z kolbą rozłożoną
1060mm
masa
3,6kg z pełnym
magazynkiem na 30 naboi
3,8kg z pełnym
magazynkiem na 30 naboi
3kg z pełnym
magazynkiem na 30 naboi
5kg z pełnym
magazynkiem na 45 naboi
nastawy celownika
od 100 do 1000m co
100m
od 100 do 1000m co
100m
na 200 i 400m
od 100 do 1000m co 100m
szybkostrzelność
teoretyczna
650 strzałów na minutę
650 strzałów na minutę
750 strzałów na minutę
600 strzałów na minutę