DP
Konstrukcja DP
DP (Diegtariewa Piechotnyj) to radziecki ręczny karabin maszynowy skonstruowany przez Wasilija Aleksiejewicza Diegtariewa. Broń znana jest również jako DP-27 lub DP-28, przy czym bardziej poprawne wydaje się oznaczenie DP-27 pochodzące od oryginalnego oznaczenia Diegtiariewa Piechotnyj obrazca 1927 goda. Prace nad karabinem maszynowym DP rozpoczęto w 1924r, broń wprowadzono do uzbrojenia armii radzieckiej w 1927r. Produkcję seryjną karabinu maszynowego DP rozpoczęto w lutym 1927r. Obsługa DP składa się z celowniczego i amunicyjnego.
DP działa na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, zastosowano tłok gazowy o długim skoku, rura gazowa znajduje się pod osłoną lufy. Wewnątrz rury gazowej wokół tłoczyska umieszczono sprężynę powrotną, taki sposób umieszczenia sprężyn powrotnej powoduje niewielką żywotność sprężyny ze względu na wpływ wysokiej temperatury. Broń posiada układ gazowy z regulatorem nastawny. Zastosowano ryglowanie ryglami rozchylnymi, strzelanie następuje z zamka otwartego. Po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju zamek nie zatrzymuje się w tylnym położeniu. Ruchoma podczas strzelania rączka zamkowa porusza się w wycięciu umieszczonym na dole komory zamkowej. DP posiada bijnikowy mechanizm uderzeniowy, przy czym funkcję bijnika pełni suwadło. Aby zminimalizować ryzyko przedwczesnego strzału konstrukcja zamka uniemożliwia wysunięcie się grota iglicy z czółka zamka jeśli suwadło nie znajduje się w skrajnym przednim położeniu. Na zamku umieszczono sprężynujący wyciąg, wyrzutnik odchylny przymocowano natomiast do górnej ścianki komory zamkowej. Okno wyrzutowe znajduje się na dole komory zamkowej. Zastosowano mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie jedynie ogniem ciągłym. Broń posiada samoczynny bezpiecznik chwytowy umieszczony pod komorą spustową za kabłąkiem spustu. Bezpiecznik chwytowy powoduje unieruchomienie spustu, dłoń strzelca zaciśnięta na szyjce kolby automatycznie wyłącza bezpiecznik. Karabin zasilany jest rosyjskim nabojem karabinowym 7,62x54R mm z wystającą kryzą. Zasilanie odbywa się z magazynka talerzowego (dyskowego) o pojemności 47 lub 49 naboi, gniazdo magazynka znajduje się na górze komory zamkowej. Magazynek charakteryzuje się jednowarstwowym ułożeniem naboi, sprężyną spiralną oraz obrotową pokrywą. Dźwignia zatrzasku magazynka znajduje się na górze komory zamkowej za celownikiem. Magazynki przenoszono w stalowych ładownicach, przy czym jedna ładownica mieści 3 magazynki. Broń posiada szybkowymienną lufę ze stożkowym tłumikiem płomieni połączoną bagnetowo z komorą zamkową, należy jednak zaznaczyć że wymiana lufy nie jest zbyt wygodna. Lufa na 2/3 długości posiada poprzeczne żebrowanie powodujące szybsze odprowadzanie ciepła, wokół tylnej części lufy znajduje się perforowana osłona. Do osłony lufy przymocowano składany do tyłu dwójnóg. DP wyposażony jest w stałą kolbę drewnianą z szyjką wyprofilowaną w chwyt pistoletowy, w tylnej części kolby znajduje się schowek na olejarkę ze szczoteczką. Karabin posiada przyrządy celownicze składające się z umieszczonej na osłonie lufy muszki w półotwartej osłonie oraz umieszczonego na górze komory zamkowej za magazynkiem celownika krzywkowego ze szczerbinką. Celownik posiada nastawy od 100 do 1500m co 100m.
Wymiana lufy
We wczesnych egzemplarzach aby wymienić lufę należało umieścić zespół ruchomy w tylnym położeniu, odkręcić śrubę na komorze gazowej, ruchem do tyłu wysunąć rurę gazową z komory gazowej, wcisnąć zatrzask lufy, obrócić lufę (po obrocie można puścić zatrzask), po czym wysunąć lufę z komory zamkowej. Do obrotu lufy można wykorzystać tłumik płomieni po jego odkręceniu. Mocowanie lufy polega na włożeniu lufy do komory zamkowej przy wciśniętym zatrzasku lufy (po włożeniu lufy można puścić zatrzask) oraz późniejszym obróceniu lufy. Następnie należy włożyć rurę gazową do komory gazowej i przymocować ją śrubą. Egzemplarze produkowane od 1940r charakteryzują się łatwiejszą wymianą lufy. Aby wymienić lufę w egzemplarzach produkowanych od 1940r należy umieścić zespół ruchomy tylnym położeniu, wciśnąć zatrzask lufy, obrócić lufę (po obrocie lufy można puścić zatrzask), po czym wysunąć lufę z komory zamkowej. Do obrotu lufy można użyć klucza który wchodzi do wyposażenia broni. W egzemplarzach produkowanych od 1940r nie trzeba odkręcać śruby umieszczoznej na komorze gazowej oraz wysuwać ruchem do tyłu rury gazowej z komory gazowej. Mocowanie lufy polega na włożeniu lufy do komory zamkowej przy wciśniętym zatrzasku lufy (po włożeniu lufy do komory zamakowej zatrzask można puścić). Następnie należy obrócić lufę.
DPM
DPM (Diegtariewa Piechotnyj Modernizirowannyj) to skonstruowany na podstawie DP ręczny karabin maszynowy wprowadzony do uzbrojenia armii radzieckiej w 1944r. Broń posiada zmodyfikowany wyciąg poprzez zastosowanie sprężyny walcowo śrubowej, wzmocniony wyrzutnik, wydłużoną iglicę, wzmocniony zamek oraz wzmocnione suwadło. Sprężyna powrotna została umieszczona za suwadłem w tulei znajdującej się z tyłu komory zamkowej nad kolbą, rozwiązanie takie zastosowano aby zwiększyć żywotność sprężyny powrotnej w porównaniu do sprężyny umieszczonej pod lufą w DP. Karabin maszynowy DPM posiada również wzmocniony dwójnóg, zmodyfikowaną kolbę oraz chwyt pistoletowy. Broń nie jest wyposażona w samoczynny bezpiecznik chwytowy, zastosowano natomiast nastawny bezpiecznik skrzydełkowy unieruchamiający zaczep spustowy. Pozostałe elementy pozostały bez zmian.
DT oraz DTM
DT (Diegtariewa Tankowyj) to radziecki czołgowy karabin maszynowy skonstruowany na podstawie ręcznego karabinu maszynowego DP. Karabin DT mocowano w jarzmie kulistym skonstruowanym przez Georgija Szpagina (konstruktor pistoletu maszynowego PPSz-41), jarzmo umożliwia obrót karabinu 30 stopni w dół, 20 stopni w górę oraz 30 stopni w lewo i prawo. DT posiada metalową kolbę wysuwaną o regulowanej długości oraz chwyt pistoletowy. Broń zasilana jest z magazynka talerzowego o pojemności 63 naboi, magazynek charakteryzuje się trójwarstowym ułożeniem naboi. Do dolnej części komory zamkowej mocowano worek na łuski. DT nie posiada perforowanej osłony lufy, tłumika płomieni oraz samoczynnego bezpiecznika chwytowego. Karabin maszynowy DT po wymontowaniu z jarzma oraz zamocowaniu dwójnogu z muszką (przewożone w pojeździe) może być wykorzystany jako broń piechoty. Przyrządy celownicze składają się z umieszczonej w jarzmie muszki oraz celownika przeziernikowego z nastawami od 100 do 1000m co 100m. W 1944r do uzbrojenia wprowadzono czołgowy karabin maszynowy DTM (Diegtariewa Tankowyj Modernizirowannyj). DTM w odróżnieniu od DT posiada wyciąg ze sprężyną walcowo śrubową, wzmocniony wyrzutnik, wydłużoną iglicę, wzmocniony zamek, wzmocnione suwadło oraz sprężynę powrotną umieszczoną za suwadłem w tulei z tyłu komory zamkowej nad kolbą. Pozostałe elementy nie różnią się od tych z karabinu maszynowego DT. Następca karabinów maszynowych DT i DTM to czołgowy karabin maszynowy SGMT wprowadzony do uzbrojenia w latach 50-tych.
DA
DA (Diegtariewa Awiaconnyj) to radziecki lotniczy karabin maszynowy wprowadzony do uzbrojenia w 1928r, broń skonstruowano na podstawie ręcznego karabinu maszynowego DP. Karabin maszynowy DA zasilany jest z magazynka talerzowego o pojemności 63 naboi, magazynek charakteryzuje się trójwarstwowym ułożeniem naboi. Broń nie posiada perforowanej osłony lufy, dwójnogu, tłumika płomieni oraz samoczynnego bezpiecznika chwytowego. Zamiast kolby zastosowano dolny oraz górny chwyt pistoletowy. Do dolnej części komory zamkowej mocowano worek na łuski. DA posiada przyrządy celownicze złożone z muszki wiatrowej i celownika rekursowego. Na podstawie DA skonstruowano podwójnie sprzężony lotniczy karabin maszynowy DA-2 wprowadzony do uzbrojenia w 1930r. Następca karabinu maszynowego DA to lotniczy karabin maszynowy SzKAS wprowadzony do uzbrojenia w latach 30-tych.
Wersja na nabój 7,62x41mm
Na podstawie ręcznego karabinu maszynowego DPM skonstruowano w 1944r karabinek maszynowy (karabin maszynowy na nabój pośredni) zasilany radzieckim nabojem pośrednim 7,62x41mm. Broń została skonstruowana przez P. Iwanowa, E. Aleksandrowicza oraz W. Sielazniewa w biurze konstrukcyjnym KB-2 należącym do Wasilija Diegtariewa. Karabinek zasilany był z magazynka talerzowego o pojemności 50 naboi. Zastosowanie naboju pośredniego umożliwiło zmniejszenie masy w porównaniu do karabinów DP i DPM. Karabinek skonstruowano na ogłoszony w 1943r radziecki konkurs na broń zasilaną nabojem 7,62x41mm. W konkursie brały udział karabinki automatyczne oraz karabinki maszynowe. Karabinek maszynowy skonstruowany na podstawie karabinu DPM nie został wprowadzony do uzbrojenia. W konkursie brał natomiast udział karabinek maszynowy RD-44, na podstawie którego skonstruowano karabinek maszynowy RPD wprowadzony do uzbrojenia w 1949r.
RP-46
RP-46 (Rotnyj Pulemiot 46, Karabin Maszynowy Kompanii 46) to radziecki ręczny karabin maszynowy skonstruowany przez W. Szilina, P. Poliakowa oraz A. Dibinina. Broń skonstruowano na podstawie ręcznego karabinu maszynowego DPM oraz wprowadzono do uzbrojenia w 1946r. RP-46 zasilany jest nabojem 7,62x54R mm, zasilanie odbywa się z metalowej taśmy ciągłej na 200 lub 250 naboi (taka sama jak do ciężkiego karabinu maszynowego SG-43). Taśmy przenoszono w metalowych skrzynkach amunicyjnych, przy czym skrzynki nie były mocowane do broni. RP-46 posiada przymocowany do komory zamkowej chwyt transportowy oraz bardziej masywną lufę niż DPM. RP-46 produkowany był nie tylko w ZSRR, ale również w Chinach pod oznaczeniem Type 58. Mimo tego RP-46 nie zyskał dużej popularności.
DP w Polsce
DP oraz jego odmiany były używane w Wojsku Polskim oraz produkowane w Zakładach Metalowych im. generała Waltera (później znane jako Zakłady Metalowe "Łucznik"). Produkcję ręcznego karabinu maszynowego DP rozpoczęto w 1952r, natomiast w 1953r rozpoczęto produkcję czołgowego karabinu maszynowego DT. Produkcja ręcznego karabinu maszynowego DPM ruszyła w 1954r, natomiast produkcję czołgowego karabinu maszynowego DTM rozpoczęto w 1955r. Karabiny maszynowe DP i DPM znajdowały się w składach mobilizacyjnych Wojska Polskiego do lat 80-tych.
DP ogółem
DP był prostą, tanią oraz dość niezawodną bronią. Magazynek talerzowy posiadał dużą pojemność, nie zasłaniał pola widzenia oraz nie utrudniał strzelania leworęcznym, należy jednak zaznaczyć że był również ciężki, skomplikowany oraz trudny do załadowania. Umieszczona pod lufą sprężyna powrotna karabinu maszynowego DP charakteryzowała niewielką żywotnością, jednak cecha to nie dotyczy DPM w którym sprężyna powrotna znajduje się za suwadłem. Następca ręcznych karabinów maszynowych DP, DPM oraz RP-46 to uniwersalny karabin maszynowy PK wprowadzony do uzbrojenia w 1961r.
wersja
DP
DPM
DT
DA
RP-46
nabój
7,62x54R
7,62x54R
7,62x54R
7,62x54R
7,62x54R
prędkość początkowa
pocisku
840m/s
840m/s
840m/s
840m/s
840m/s
długość lufy
605mm
605mm
605mm
605mm
605mm
długość
1266mm
1266mm
965-1115mm zależnie od
ustawienia kolby
1266mm
1272mm
masa
8,6kg bez magazynka

10,84kg z pełnym
magazynkiem na 47
naboi
9,97kg bez magazynka

11,2kg z pełnym
magazynkiem na 47
naboi
8,5kg bez magazynka
25kg z pełnym
magazynkiem na 63
naboje
13kg bez taśmy i
skrzynki amunicyjnej

21kg z taśmą na 200
naboi i skrzynką
amunicyjną
zasilanie
magazynek talerzowy o
pojemności 47 lub 49
naboi
magazynek talerzowy o
pojemności 47 lub 49
naboi
magazynek talerzowy o
pojemności 63 naboi
magazynek talerzowy o
pojemności 63 naboi
taśma ciągła na 200 lub
250 naboi
szybkostrzelność
teoretyczna
600 strzałów na minutę
600 strzałów na minutę
600 strzałów na minutę
600 strzałów na minutę
600 strzałów na minutę
Widoczny od spodu magazynek talerzowy do karabinu maszynowego DP