FG42
Karabin automatyczny FG42 n/A
FG42 (Fallschirmjägergewehr 42) to niemiecki karabin automatyczny skonstruowany przez Louisa Stange w firmie Rheinmetall. Karabin powstał aby spełnić zapotrzebowanie spadochroniarzy na broń charakteryzującą się możliwością prowadzenia ognia ciągłego, dużą szybkostrzelnością praktyczną, sporym zasięgiem skutecznym, małą masą oraz niewielką długością. Broń miała również umożliwić walkę wręcz oraz miotanie granatów nasadkowych. Karabin w założeniach miał więc łączyć cechy pistoletu maszynowego, karabinu samopowtarzalnego oraz karabinu maszynowego. Produkcję seryjną pierwszej wersji (FG42 Model 1) rozpoczęto w 1943r.
Wersje
FG42 Model 1 wyposażony był w stalową kolbę stałą, składany do przodu dwójnóg przymocowany do rury gazowej oraz silnie pochylony do tyłu chwyt pistoletowy. Według niektórych opinii zastosowanie takiego chwytu pistoletowego miało umożliwić spadochroniarzom prowadzenie ognia w trakcie opadania na spadochronach (osobiście mam wątpliwości co do wiarygodności tej teorii). Ze względu na niewielką trwałość elementów wyprodukowano jedynie 50 egzemplarzy karabinu FG42 Model 1. Skonstruowana w 1943r wersja FG42 Model 2 odróżniała się od poprzednika bardziej wytrzymałą kolbą stalową oraz zmodyfikowanym mechanizmem uderzeniowym. FG42 Model 2 został wyprodukowany w liczbie 2000 egzemplarzy. W 1944r skonstruowano FG42 n/A, była to ostatnia wersja produkowana seryjnie. FG42 n/A wyposażony był w stałą kolbę drewnianą, nie pochylony do tyłu chwyt pistoletowy, składany do tyłu dwójnóg przymocowany do lufy, zmodyfikowane urządzenie wylotowe, odbijacz zmieniający kąt wyrzutu łusek oraz zmodyfikowane gniazdo magazynka. FG42 n/A w porównaniu do FG42 Model 2 charakteryzował się większą masą oraz mniejszą szybkostrzelnością teoretyczną. Wyprodukowano około 5000 egzemplarzy karabinu FG42 n/A.
Konstrukcja karabinu FG42
FG42 działa na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, zastosowano układ gazowy z tłokiem o długim skoku oraz regulatorem gazowym. Rura gazowa znajduje się pod lufą. Broń posiada dwuryglowy zamek ryglowany poprzez obrót. Po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju zamek nie zatrzymuje się w tylnym położeniu. Zastosowano bijnikowy mechanizm uderzeniowy oraz mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie ogniem pojedynczym i ciągłym. Co ciekawe karabin strzela ogniem pojedynczym z zamka zamkniętego, natomiast ogniem ciągłym z zamka otwartego. Rozwiązanie takie umożliwia celne strzelanie ogniem pojedynczym oraz intensywne strzelania seriami ze względu na skuteczne chłodzenie lufy i małe ryzyko samozapłonu naboju w komorze nabojowej. Mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie ogniem pojedynczym z zamka zamkniętego oraz ogniem ciągłym z zamka otwartego mimo zalet nie zyskał jednak popularności, FG42 był obok amerykańskiego ręcznego karabinu maszynowego Johnson M1941 jedną z nielicznych konstrukcji w których zastosowano takie rozwiązanie. Skrzydełko przełącznika rodzaju ognia znajduje się z lewej strony komory spustowej nad chwytem pistoletowym za skrzydełkiem bezpiecznika. FG42 zasilany jest nabojem karabinowym 7,92x57mm, zasilanie odbywa się z dwurzędowych magazynków pudełkowych z dwurzędowym wyprowadzeniem o pojemności 10 lub 20 naboi. Magazynki stosowane w karabinach FG42 Model 1 oraz FG42 Model 2 nie są wymienne z magazynkami stosowanymi w wersji FG42 n/A. Gniazdo magazynka znajduje się z lewej strony komory zamkowej nad chwytem pistoletowym. Po prawej stronie broni nad chwytem pistoletowym znajduje się natomiast wycięcie w którym porusza się ruchoma w trakcie strzelania rączka zamkowa. FG42 wyposażony jest w niewymienną lufę zakończoną wielofunkcyjnym urządzeniem wylotowym pełniącym rolę hamulca wylotowego i tłumika płomieni. Pod lufą pomiędzy nogami dwójnogu można zamocować składany do tyłu trójgraniasty bagnet kłujący. Karabin jest również przystosowany do miotania granatów nasadkowych. FG42 posiada drewniane łoże oraz kolbę stałą (zależnie od wersji stalową lub drewnianą), jest to jeden z pierwszych produkowanych seryjnie karabinów charakteryzujących się układem liniowym (punkt podparcia kolby na jednej linii z lufą). Rozkładanie częściowe odbywa się poprzez odłączenie kolby. FG42 posiada przyrządy celownicze składające się ze składanej muszki w tunelowej osłonie oraz składanego celownika Lymana z przeziernikiem. Wszystkie karabiny wyposażone są w szynę do montażu celownika optycznego ZF-4 (Zielfernrohr 4), jednak mimo tego celowniki optyczne nie były często stosowane na FG42.
FG42 ogółem
Zalety FG42 to mała masa oraz niewielka długość, jednak ze względu na zasilanie nabojem karabinowym broń charakteryzowała się dużym odrzutem oraz sporą masą amunicji. Karabin ze względu na zbyt duży odrzut nie mógł pełnić roli pistoletu maszynowego, natomiast ze względu brak szybkowymiennej lufy oraz zasilanie z magazynków o niewielkiej pojemności nie mógł pełnić roli karabinu maszynowego, dlatego też FG42 często określany jest mianem świnki morskiej (ani świnka, ani morska). Należy jednak zaznaczyć że duży odrzut oraz spora masa amunicji to typowe wady karabinów automatycznych. Wydaje się że znacznie lepszym rozwiązaniem było wprowadzenie do uzbrojenia prototypowej wersji zasilanej nabojem pośrednim 7,92x33mm, jednak sprzeciwił się temu Hermann Göring. FG42 nie był jednak zupełnie nieudaną konstrukcją, karabin podczas strzelania ogniem pojedynczym był porównywalnie skuteczny co karabiny samopowtarzalne. Po zakończeniu IIwś konstrukcja karabinu FG42 posłużyła jako inspiracja dla konstruktorów amerykańskiego uniwersalnego karabinu maszynowego M60. Co ciekawe w Polsce oficjalnie znajdują się jedynie 3 egzemplarze karabinu FG42.
wersja
FG42 Model 2
FG42 n/A
nabój
7,92x57mm
7,92x57mm
prędkość początkowa pocisku
685m/s
685m/s
długość lufy
500mm
500mm
długość
940mm
975mm
masa
4,15kg bez magazynka

4,9kg z pełnym magazynkiem na 20 naboi
4,7kg bez magazynka

5,45kg z pełnym magazynkiem na 20 naboi
magazynek
dwurzędowy pudełkowy na 10 lub 20 naboi
dwurzędowy pudełkowy na 10 lub 20 naboi
szybkostrzelność teoretyczna
900 strzałów na minutę
700 strzałów na minutę
Karabin automatyczny FG42 Model 2 z rozłożonym dwójnogiem
FG42 Model 2, pod bronią widoczny bagnet oraz magazynek o pojemności 20 naboi
Karabin automatyczny FG42 Model 2
FG42 Model 2 z rozłożonym dwójnogiem oraz rozłożonym bagnetem
FG42 n/A rozłożony częściowo
Strzelanie z FG42 Model 2