Mosin wz. 1891
Mosin wz. 1891/30
Mosin wz. 1891 to rosyjski karabin powtarzalny skonstruowany przez Siergieja Mosina. Broń powstała jako następca czarnoprochowego karabinu wz. 1870 (Berdan II) kalibru 10,67mm który stanowił uzbrojenie armii rosyjskiej pod koniec XIXw. Mosin rozpoczął prace nad karabinem po przeprowadzonym w 1887 teście karabinów powtarzalnych, w którym Rosjanie za najlepszą konstrukcję uznali karabin skonstruowany przez Emila Naganta. Mosin skonstruował broń opierając się na magazynku zastosowanym w karabinie Naganta, dlatego też jego konstrukcja znana jest między innymi pod nazwą Mosin Nagant. Podczas prób karabin Mosina okazał się mniej niezawodny od karabinu Naganta, jednak ze względu na prostszą konstrukcję karabin skonstruowany przez Mosina wprowadzono w 1891r do uzbrojenia jako "trzyliniowy karabin wz. 1891" (linia to rosyjska jednostka długości wynosząca 0,1 cala, 3 linie to 7,62mm). Od oznaczenia broń nazywano "Triechliniejką".
Konstrukcja Mosina wz. 1891
Mosin wz. 1891 to broń powtarzalna wyposażona w zamek czterotaktowy suwliwo obrotowy z dwoma ryglami. Ryglowanie następuje poprzez obrót zamka o 90 stopni, przy zamku zaryglowanym rygle znajdują się w poziomie. Zamek złożony z tłoka zaporowego oraz trzonu zamkowego obraca się wokół iglicy. Rygle umieszczone są na tłoku zaporowym, natomiast umieszczona po prawej stronie broni prosta rączka zamkowa przymocowana jest do trzonu zamkowego. Rączka zamkowa pełni między innymi funkcję rygla pomocniczego. Zamek nie został wyposażony w kanaliki odprowadzające gazy prochowe w przypadku przebicia spłonki. Karabin posiada mechanizm uderzeniowy ze sprężyną uderzeniową działającą bezpośrednio na iglicę. Częściowe napięcie iglicy następuje podczas odryglowania, natomiast całkowite podczas zaryglowania karabinu. Na tylnej części iglicy znajduje się nasada iglicy (nazywana również kurkiem lub bijnikiem) której odciągnięcie i obrót w lewo przy napiętym mechaniźmie uderzeniowym powoduje zabezpieczenie broni. W przypadku niewypału powtórne zbicie spłonki możliwe jest po ręcznym napięciu iglicy poprzez odciągnięcie jej nasady lub po odryglowaniu i zaryglowaniu broni. Karabin zasilany jest rosyjskim nabojem karabinowym 7,62x54R mm. Zasilanie odbywa się ze stałego jednorzędowego magazynka pudełkowego o pojemności 4 naboi, broń ładowano przy pomocy łódek na 5 naboi. Magazynek Mosina wz. 1891 nie jest wyposażony w szczęki, zastosowano natomiast rozdzielacz znajdujący się po lewej stronie wnętrza magazynka oraz przytrzymywacz naboi umieszczony po prawej stronie wnętrza komory zamkowej. Rodzielcz uniemożliwia dosłanie do komory nabojowej więcej niż jednego naboju oraz pełni funkcję wyrzutnika. Jest to jedyny popularny karabin powtarzalny wyposażony w takie rozwiązanie. Broń można rozładować poprzez odchylenie denka magazynka. Mosin wz. 1891 posiada stałą kolbę drewnianą przechodzącą w łoże umieszczne na całej dlugości lufy, na stopce kolby znajduje się stalowe okucie. Po lewej oraz prawej stronie łoża umieszczone są poziome rowki ułatwiające chwycenie broni. Nad lufą znajduje się natomiast wykonana z drewna nakładka. Zastosowano lufę o długości 800mm z prawoskrętnym gwintem o czterech bruzdach, pod lufą można zamocować czworograniasty bagnet kłujący. Mocowanie bagnetu następuje poprzez nałożenie tulei bagnetu na lufę, co ciekawe bagnet można również wykorzystać jako narzędzie ułatwiające rozkładanie broni. Karabin wyposażony jest w mechaniczne przyrządy celownicze składające się z trójkątnej muszki (bez osłony) oraz celownika ramkowo schodkowego skalowanego w arszynach (krokach). Celownik wyposażony jest w stałą szczerbinkę do celowania przy złożonym celowniku, stałą szczerbinkę do celowania przy rozłożonym celowniku oraz ruchomą szczerbinkę do celowania przy rozłożonym celowniku. Broń składa się z około 42 części.
Rosyjskie i radzieckie wersje Mosina wz. 1891
Karabin dragoński to wersja wyposażona w lufę o długości 730mm oraz inny wzór bagnetu. Broń wprowadzono do uzbrojenia pod koniec XIXw. Karabin dragoński stanowił uzbrojenie kawalerzystów, artylerzystów oraz saperów. Karabiny wyposażone w lufę o długości 724mm oraz pozbawione zaczepu do mocowania bagnetu określano mianem karabinów Kozackich


Mosin wz. 1907 to wersja wyposażona w lufę o długości 510mm oraz pozbawiona zaczepu do mocowania bagnetu. Karabinek posiada łoże na całej długości lufy. Broń stanowiła uzbrojenie konnych artylerzystów, obsług ciężkich karabinów maszynowych oraz żandarmów


Mosin wz. 1891/30 (pełne oznaczenie 7,62mm karabin wz. 1891/30) to wersja skonstruowana przez Wasilija Diegtariowa, Władymira Fiodorowa oraz Fiodora Tokariewa. Broń wprowadzono do uzbrojenia w 1930r. Karabin posiada lufę o długości 730mm, cylindryczną komorę zamkową (wcześniej stosowano komory zamkowe o kształcie graniastosłupa) oraz mechaniczne przyrządy celownicze składające się z muszki słupkowej w tunelowej osłonie i celownika krzywkowego ze szczerbinką (nastawy od 100m do 2000m co 100m). Mosin 1891/30 charakteryzuje się również mniejszą siłą spustu w porównaniu do poprzednich wersji karabinu. Broń wyposażona jest w zmodyfikowany czworograniasty bagnet kłujący. Mosin wz. 1891/30 był podstawową bronią strzelecką armii radzieckiej


Mosin wz. 1891/30 w odmianie wyborowej posiada lufę o długości 760mm, zagiętą w dół rączkę zamkową oraz celownik optyczny. Początkowo karabiny wyposażone były w celowniki optyczne PT lub WP, natomiast później stosowano celownik optyczny PU oraz mniej popularny celownik PE. Powiększenie celownika PU wynosi 3,5x, pole widzenia 4 stopnie i 30 minut kątowych, natomiast średnica źrednicy wyjściowej 6mm. Celownik posiada masę 270g oraz długość 169mm. Celownik PE charakteryzuje się natomiast powiększeniem 4x, masą 598g oraz długością 274mm. Broń wyposażona jest również w mechaniczne przyrządy celownicze składające się z muszki słupkowej w tunelowej osłonie oraz celownika krzywkowego ze szczerbinką. Celownik mechaniczny posiada nastawy od 100m do 1000m co 100m. Wyborowe Mosiny 1891/30 charakterują się lepszą jakością wykonania w porównaniu do odmiany "standardowej" oraz nie są wyposażone w bagnet


Mosin wz. 38 to wersja wyposażona w lufę o długości 510mm oraz pozbawiona zaczepu do mocowania bagnetu. Karabinek wz. 38 w odróżnieniu od Mosina wz. 1907 posiada łoże które nie jest umieszczone na całej długości lufy. Zastosowano przyrządy celownicze składające się z muszki słupkowej w tunelowej osłonie oraz celownika krzywkowego ze szczerbinką. Celownik posiada nastawy od 100m do 1000m co 100m. Broń stanowiła uzbrojenie oddziałów tyłowych


Mosin wz. 44 to wersja wyposażona w lufę o długości 510mm oraz bagnet kłujący składany na prawą stronę broni. Bagnetu nie można odłączyć od broni bez użycia narzędzi. Łoże podobnie jak w karabinku wz. 38 nie jest umieszczone na całej długości lufy. Zastosowano przyrządy celownicze składające się z muszki słupkowej w tunelowej osłonie oraz celownika krzywkowego ze szczerbinką. Celownik posiada nastawy od 100m do 1000m co 100m. Mosin wz. 44 powstał jako podstawowa broń strzelecka armii radzieckiej


MKS-19-P-47 to wersja skonstruowana przez Siergieja Simonowa na podstawie Mosina wz. 44. Karabinek zasilany był nabojem pośrednim 7,62x39mm oraz posiadał składany bagnet kłujący. Broń nie została wprowadzona do uzbrojenia oraz nie była produkowana seryjnie


OC-48 to karabin wyborowy skonstruowany w latach 1990 na podstawie wyborowej odmiany Mosina wz. 1891/30. Broń powstała w biurze konstrukcyjnym w Tule. Karabin OC-48 zasilany jest nabojem 7,62x54R mm, zasilanie odbywa się z magazynka stałego o pojemności 4 naboi. Broń charakteryzuje się układem klasycznym w odróżnieniu od wersji OC-48K w układzie bezkolbowym. Karabin OC-48 nie został wprowadzony do uzbrojenia


OC-48K to karabin wyborowy w układzie bezkolbowym (Bull Pup) skonstruowany w latach 1990. Broń powstała w biurze konstrukcyjnym w Tule na podstawie wyborowej odmiany wz. Mosina 1891/30. Karabin OC-48K zasilany jest nabojem 7,62x54Rmm, zasilanie odbywa się z magazynka stałego o pojemności 4 naboi. Broń posiada wykonane ze sklejki drewnianej łoże z oddzielnym chwytem pistoletowym. Łoże zakończone jest trzewikiem z gumową stopką. Zastosowano regulowaną poduszkę policzkową, dwójnóg o regulowanej wysokości oraz rączkę zamkową umieszczoną nad przednią ścianką kabłąka spustu. Karabin OC-48K nie został wprowadzony do uzbrojenia
Polskie wersje Mosina wz. 1891
Karabinek wz. 91/98/23 to wersja powstała poprzez przekalibrowanie karabinu Mosina do naboju 7,92x57mm. Dostosowanie broni do naboju 7,92x57mm odbywało się poprzez rozwiercenie lufy, modyfikację zamka, modyfikację magazynka oraz dostosowanie przyrządów celowniczych do naboju 7,92x57mm. Wersja broni w której zmodyfikowano również wślizg nabojowy oraz wyrzutnik nosiła oznaczenie karabinek wz. 91/98/25


OWG to produkowany w Grudziądzu sztucer skonstruowany na podstawie Mosina wz. 44. Sztucer OWG zasilany jest nabojem .308 Winchester (cywilna wersja naboju 7,62x51mm) oraz nie posiada bagnetu. Broń nie cieszyła się dobrą opinią wśród polskich myśliwych
Granaty i granatniki
W latach 30. do uzbrojenia armii radzieckiej wprowadzono garłacz Diakonowa kalibru 41mm umożliwiający miotanie granatów odłamkowych D-32 przy wykorzystaniu karabinów Mosin wz. 1891/30. Granaty do garłacza Diakonowa posiadają przechodzący przez oś wzdłużny kanał, przez który podczas strzału przelatuje pocisk. Rozwiązanie takie umożliwia miotanie granatów przy wykorzystaniu nabojów wyposażonych w pocisk (nie jest konieczne stosowanie nabojów miotających pozbawionych pocisku)


RMN-50 (Rużiennyj Minomiet Najmana 50) jednostrzałowy granatnik kalibru 50mm skonstruowany na podstawie karabinu Mosin 1891/30 oraz moździerza kalibru 50mm. Broń została skonstruowana przez I. M. Najmana w biurze konstrukcyjnym NII-6. Granatnik powstał na zlecenie NKWD dla oddziałów partyzanckich walczących na terenach Białorusi. Granatnik strzelał pociskami do radzieckiego moździerza wz. 38


RWGŁ-1 (Ręczna Wyrzutnia Granatów Łzawiących) to polski granatnik skonstruowany w latach 60. na podstawie karabinu Mosin wz. 44. Granatnik posiada czterotaktowy zamek suwliwo obrotowy. Broń umożliwia miotanie granatów UGŁ-200 (Uniwersalny Granat Łzawiący) wypełnionych lakrymatorem. RWGŁ-1 zasilany jest nabojem pośrednim 7,62x39mm w pozbawionej pocisku wersji UNM wz. 43/60 (Uniwersalny Nabój Miotający). Zasilanie odbywa się ze stałego jednorzędowego magazynka pudełkowego o pojemności 5 naboi. Broń wykorzystywana była przez polską Milicję Obywatelską
Mosin wz. 1891 ogółem
Mosin wz. 1891 to typowy karabin powtarzalny skonstruowany pod koniec XIXw, tak więc prosty, zasilany silnym nabojem, jednak charakteryzujący się niewielką szybkostrzelnością praktyczną. Karabiny Mosina stawiły w okresie Iwś oraz IIwś podstawową broń strzelecką armii rosyjskiej i radzieckiej. Co prawda w latach 30. wprowadzono do uzbrojenia karabin automatyczny AWS-36 oraz karabin samopowtarzalny SWT-38, jednak konstrukcje te nie zastąpiły "Triechliniejki". Bronią która zastąpiła w armii radzieckiej prawie wszystkie wersje karabinu Mosina (nie licząc odmiany wyborowej) był karabinek automatyczny AK wprowadzony do uzbrojenia w 1949r. Następcą odmiany wyborowej karabinu wz. 1891/30 był natomiast samopowtarzalny karabin wyborowy SWD wprowadzony do uzbrojenia w 1963r. Ogółem od wczesnych lat 30. do końca lat 40. wyprodukowano w ZSRR około 17 milionów karabinów Mosina. Po zakończeniu IIwś broń tego wzoru produkowano również w Polsce, Rumunii oraz na Węgrzech.
wersja
Mosin wz. 1891
Mosin dragoński
Mosin wz. 1891/30
Mosin wz. 38
Mosin wz. 44
nabój
7,62x54R mm
7,62x54R mm
7,62x54R mm
7,62x54R mm
7,62x54R mm
długość lufy
800mm
1234mm
730mm
510mm
510mm
długość
1306mm
3,9kg
1234mm
1020mm
1020mm ze złożonym bagnetem
masa
4,22kg
3,9kg
3,8kg
3,45kg
3,9kg
pojemność magazynka
4 naboje
4 naboje
4 naboje
4 naboje
4 naboje
szybkostrzelność teoretyczna
10 strzałów na minutę
10 strzałów na minutę
10 strzałów na minutę
10 strzałów na minutę
10 strzałów na minutę
Mosin wz. 1891/30 w wyborowej odmianie z celownikiem optycznym PE
Mosin wz. 1891
Jak widać strzału oddany z karabinu Mosin wz. 44 z odległości 15m do polskiego hełmu wz. 67 spowodował przebicie hełmu na wylot. Na lewym zdjęciu widoczny otwór wlotowy, na prawym wylotowy. Za zdjęcie dziękuję Brosowi. Zobacz również wykonany przez Brosa test odporności hełmu wz. 67 na działanie różnych pocisków ze strony Kryminalistyka.fr.pl