PPSz-41
PPSz-41 (Pistolet Pulemiot Szpagina obrazca 1941 goda, broń potocznie nazywana Pepeszą) to radziecki pistolet maszynowy skonstruowany przez Georgija Szpagina. PPSz-41 brał udział w konkursie z 1940r na pistolet maszynowy, gdzie został poddany próbom razem z prototypowym pistoletem maszynowym Borysa Szpitalnego oraz pistoletem maszynowym PPD-40 Wasilija Diegtariowa. Konstrukcja Szpagina okazała się lżejsza, prostsza oraz łatwiejsza do rozkładania częściowego w porównaniu z pistoletami maszynowymi Diegtariowa i Szpitalnego, dlatego też 21 grudnia 1940r pistolet maszynowy PPSz-41 został wprowadzony do uzbrojenia. Produkcja na dużą skalę ruszyła dopiero w lipcu 1941r, broń zastąpiła pistolet maszynowy PPD-40. Należy zaznaczyć że PPSz-41 nie jest kopią fińskiego pistoletu maszynowego KP/-31 Suomi, jedyny skopiowany element to magazynek bębnowy o pojemności 71 naboi.
Konstrukcja PPSz-41
Od góry: PPSz-41 wyposażony w celownik krzywkowy, stary zatrzask magazynka i magazynek bębnowy oraz PPSz-41 wyposażony w celownik przerzutowy, nowym zatrzask magazynka i magazynek łukowy
PPSz-41 działa na zasadzie odrzutu zamka swobodnego, strzelanie następuje z zamka otwartego. Po prawej stronie broni pomiędzy tłoczoną z blachy stalowej komorą zamkową a jej pokrywą znajduje się wycięcia dla ruchomej podczas strzelania rączki zamkowej. Na rączce zamkowej umieszczono suwak bezpiecznika, który wsunięty do wnętrza broni wchodzi do umieszczonego w komorze zamkowej wycięcia, powodując unieruchomienie zamka i tym samym zabezpieczenie broni. Pistolet można zabezpieczyć niezależnie od tego czy zamek znajduje się w przednim czy tylnym położeniu. Wewnątrz tylnej części komory zamkowej znajduje się fibrowy zderzak osłabiający uderzenie zamka o komorę zamkową. Zamek nie styka się całą swoją powierzchnią z prostopadłościenną komora zamkową, co dobrze wpływa na niezawodność. Pistolet nie posiada zatrzasku zamka zatrzymującego zamek w tylnym położeniu po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju. Broń posiada mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie ogniem pojedynczym i ciągłym oraz mechanizm uderzeniowy z iglicą stałą osadzoną na zamku. Suwak przełącznika rodzaju ognia znajduje się pod komorą zamkową, przed spustem, wewnątrz kabłąka spustu. Przesunięcie suwaka do tyłu powoduje ogień pojedynczy, natomiast przesunięcie do przodu ogień ciągły. Niektóre pistolety wyprodukowane w 1942r pozbawione były przełącznika rodzaju ognia i tym samym mogły strzelać jedynie ogniem ciągłym. PPSz-41 zasilany jest radzieckim nabojem pistoletowym 7,62x25mm. Zasilanie odbywa się z magazynka bębnowego o pojemności 71 naboi. W lutym 1942r wprowadzono do wyposażenia dwurzędowe magazynki łukowe z jednopozycyjnym wyprowadzeniem o pojemności 35 naboi, od stycznia 1944r w ZSRR produkowano jedynie magazynki łukowe. Gniazdo magazynka znajduje się pod komorą zamkową przed kabłąkiem spustu, pomiędzy gniazdem magazynka a kabłąkiem spustu umieszczono zatrzask magazynka. Początkowo zatrzask miał postać przesuwanej do przodu dźwigni zwalniającej magazynek, jednak aby zmniejszyć ryzyko przypadkowego zwolnienia magazynka zaczęto stosować zatrzask pod postacią dźwigni której odchylenie w dół powoduje zwolnienie magazynka. Rozkładanie częściowe broni następuje poprzez odchylenie komory spustowej razem z komorą zamkową i kolbą od pokrywy komory zamkowej razem z osłoną lufy i lufą. Pistolet posiada perforowaną osłonę lufy przechodzącą w pokrywę komory zamkowej. Przednia ścianka osłony lufy jest nachylona oraz znajduje się przed końcem lufy, dlatego też pełni rolę osłabiacza podrzutu. Na górnej powierzchni pokrywy komory zamkowej znajduje się okno wyrzutowe łusek. Pistolet posiada lufę z chromowanym przewodem o czterech prawoskrętnych bruzdach. Zastosowano stałą kolbę drewnianą z szyjką wyprofilowaną w chwyt pistoletowy. Wewnątrz kolby znajduje się schowek na przybory do czyszczenia broni. Pistolet posiada muszkę w tunelowej osłonie umieszczoną na osłonie lufy, początkowo stosowano celownik krzywkowy o nastawach od 50m do 500m (co 50m), jednak w marcu 1942r zastąpiono go celownikiem przerzutowym o nastawach 100m i 200m. Celownik niezależnie od typu posiada szczerbinkę.
Magazynki do PPSz-41
Od lewej: magazynek bębnowy do PPSz-41, dwurzędowy magazynek łukowy do PPSz-41, dwurzędowy magazynek łukowy do PPS-42 i PPS-43
Początkowo pistolety maszynowe PPSz-41 zasilane były jedynie z magazynków bębnowych o pojemności 71 naboi, przy czym w praktyce często ładowano mniej naboi aby zapewnić większą niezawodność. Magazynki bębnowe charakteryzowały się dużą pojemnością, jednak były również ciężkie, nieporęcznę oraz mniej niezawodne od magazynków łukowych. Magazynki bębnowe były również trudne do załadowania, biorąc pod uwagę że do ładowania należało odłączyć pokrywę bębna oraz ręcznie napiąć sprężynę magazynka. Magazynki bębnowe indywidualnie pasowano do broni, tak więc nie zalecano używania magazynków bębnowych pochodzących z innego egzemplarza. W lutym 1942r wprowadzono do wyposażenia dwurzędowe magazynki łukowe z jednopozycyjnym wyprowadzeniem o pojemności 35 naboi. Początkowo pudełko magazynków łukowych tłoczono z półmilimetrowej blachy, natomiast na górną część magazynka nakładano nakładkę ze szczękami magazynka. Od listopada 1943r pudełko magazynków łukowych tłoczono z milimetrowej blachy, przy czym pudełko magazynka przechodziło w szczęki. Pudełko magazynków łukowych produkowanych od listopada 1943r charakteryzowało się większą odpornością, jednak szczęki były mniej odporne od szczęk magazynków łukowych produkowanych do listopada 1943r. Magazynki łukowe charakteryzowały się mniejszą masą od magazynków bębnowych, były bardziej poręczne, bardziej niezawodne oraz całkowicie wymienne pomiędzy egzemplarzami. Magazynki bębnowe przenoszono w ładownicach mieszczących jeden magazynek, natomiast magazynki łukowe przenoszono w ładownicach mieszczących 3 magazynki. Od stycznia 1944r w ZSRR produkowano jedynie magazynki łukowe. Po zakończeniu IIwś magazynki bębnowe produkowano w Polsce.
PPSz-41 na nabój 9x19mm Parabellum
PPSz-41 na nabój 9x19mm Parabellum zasilany z magazynków od KP/-31 Suomi
Zdobyczne pistolety maszynowe PPSz-41 były wykorzystywane przez Niemców pod oznaczeniem MP717(r). Niektóre z nich zostały przekalibrowane do naboju 9x19mm Parabellum poprzez wymianę lufy oraz zastosowanie adaptera który umożliwia zasilanie broni z magazynka od pistoletu maszynowego MP40. Przekalibrowane przez Niemców PPSz-41 posiadały oznaczenie MP41(r).


Również w Finlandii rozważano przekalibrowanie zdobycznych PPSz-41 do naboju 9x19mm Parabellum, jednak próby nie wyszły poza stadium prototypu. Przekalibrowane egzemplarze miały być zasilane z magazynków od pistoletu maszynowego KP/-31 Suomi.


Po zakończeniu IIwś rozpoczęto w Iranie produkcję pistoletu maszynowego PPSz-41 w wersji zasilanej nabojem 9x19mm Parabellum. Wcześniej w Iranie produkowano na licencji "zwykłe" PPSz-41 zasilane nabojem 7,62x25mm.
PPSz-2
Na początku 1942r rozpoczęto konkurs na pistolet maszynowy charakteryzujący się mniejszą masą oraz mniejszymi wymiarami od PPSz-41. Nowy pistolet maszynowy miał być wykonany z blach o grubości do 3,3mm, broń miała być wykonana bez użycia metali lekkich. W konkursie obok Georgija Szpagina brał udział Sudajew, Korowin, Rukawisznikow, Bezruczko Wysockij, Kałasznikow oraz Diegtariew. Początkowo Georgij Szpagin przedstawił pistolet maszynowy PPSz-41 wyposażony w drewnianą kolbę odejmowaną, jednak komisja konkursowa zaleciła skonstruowanie nowego pistoletu maszynowego. Kolejnym pistoletem maszynowym Szpagina był PPSz-2, znacznie różniący się od PPSz-41. PPSz-2 działał na zasadzie odrzutu zamka swobodnego oraz strzelał z zamka otwartego. Pistolet zasilany był nabojem 7,62x25mm. Zasilanie broni odbywało się z dwurzędowych magazynków łukowych. Okno wyrzutowe oraz rączkę zamkową umieszczono po prawej stronie komory zamkowej. Przednia część żerdzi sprężyny uderzeniowej pełniła rolę wyrzutnika. Odchylana pokrywka zasłaniająca okno wyrzutowe oraz wycięcie dla rączki zamkowej służyła jednocześnie za bezpiecznik, unieruchamiając zamek. Broń wyposażona była w krótką perforowaną osłonę lufy, na końcu lufy umieszczono osłabiacz podrzutu. Zastosowano chwyt pistoletowy oraz drewnianą kolbę odejmowaną. Broń nie okazała się szczególnie udana, do uzbrojenia wprowadzono natomiast pistolet maszynowy PPS-42 skonstruowany przez Aleksieja Sudajewa.
PPSz-41 w Polsce
Pistolet maszynowy PPSz-41 znajdował się na uzbrojeniu Wojska Polskiego oraz produkowany był przez radomską Fabrykę Broni. Można spotkać się ze źrodłami według ktorych produkcję rozpoczęto w czerwcu 1950r, jednak najprawdopodobniej nie jest to prawda. Według artykułu Leszka Erenfeichta z magazynu Strzał (numer 6 z 2005r) produkcja trwała od 1952r do 1955r, przy czym według artykułu wyprodukowano 111.000 egzemplarzy. Natomiast według książki "Polski przemysł zbrojeniowy w latach 1945-1955" Zygmunta Kazimierskiego, Komisja ds. Przemysłu Zbrojeniowego zleciła wyprodukowanie w 1951r 15.000 egzemplarzy PPSz-41, w 1952r 100.000 egzemplarzy, natomiast w 1953r 200.000 egzemplarzy. Według wspomnianej książki zadanie produkcyjne udało się wykonać, tak więc najprawdopodobniej pistolet maszynowy PPSz-41 produkowano w Polsce od 1951r do 1953r. Broń wykorzystywana była w Wojsku Polskim do lat 70., jednak nawet później pistolety maszynowe PPSz-41 można było znaleźć w magazynach mobilizacyjnych. Należy zaznaczyć że w Wojsku Polskim znacznie bardziej popularnym pistoletem maszynowym był PPS-43.
PPSz-41 ogółem
PPSz-41 charakteryzuje się bardzo dobrą niezawodnością. Broń posiada wiele elementów stalowych wykonanych metodą tłoczenia, co zmniejsza pracochłonność i materiałochłonność produkcji. Pistolet wyposażony jest w chromowany przewód lufy oraz bezpiecznik umożliwiający zabezpieczenie broni z zamkiem w przednim i tylnym położeniu, we wczesnych latach 40-tych były to bardzo nowoczesne rozwiązania. PPSz-41 to nieporęczna, choć dość lekka broń. Pistolet z pełnym magazynkiem na 35 naboi charakteryzuje się mniejszą masą niż MP40 z pełnym magazynkiem na 30 naboi. Początkowo niezbyt dobrą cechą pistoletu było zasilanie z indywidualnie pasowanych magazynków bębnowych, jednak wprowadzenie magazynków łukowych rozwiązało problem wymienności magazynków pomiędzy egzemplarzami. Ogółem wyprodukowano około 5 500 000 pistoletów maszynowych PPSz-41.
nabój
7,62x25mm
prędkość początkowa pocisku
500m/s
energia kinetyczna pocisku
690J
długość lufy
269mm
długość
843mm
masa
3,63kg niezaładowany

4,15kg z pełnym magazynkiem
łukowym na 35 naboi

5,4 z pełnym magazynkiem
bębnowym na 71 naboi
szybkostrzelność teoretyczna
800-1200 strzałów na minutę
Zestaw złożony z 88 pistoletów maszynowych PPSz-41 zamontowany w komorze bombowej samolotu bombowego TU-2Sz. Zestaw miał służyć do ostrzeliwania celów naziemnych
Zestaw złożony z 88 pistoletów maszynowych PPSz-41 zamontowany w komorze bombowej samolotu bombowego TU-2Sz
Zestaw złożony z 88 pistoletów maszynowych PPSz-41 zamontowany w komorze bombowej samolotu bombowego TU-2Sz
Po lewej zamek od PPSz-41, po prawej zamek od PPS-43. Za zdjęcie dziękuję Michalcowi13 z forum strzelecka.net
PPSz-41 z prototypowym noktowizorem skonstruowanym w 1943r
Prototypowa odmiana PPSz-41 wyposażona w zakrzywioną lufę. Broń została skonstruowana w 1945r i miała służyć do strzelania z okopów
PPSz-41 wyposażony w kolimator i przedni chwyt pistoletowy