PTRS
PTRS (Protiwotankowoje Rużjo Simonowa) to radziecki samopowtarzalny karabin przeciwpancerny skonstruowany przez Siergieja Simonowa. Prace nad bronią rozpoczęto po niemieckim ataku na ZSRR w 1941r, ze względu na brak karabinów przeciwpancernych w armii radzieckiej. W 1939r Sowieci wprowadzili do uzbrojenia karabin przeciwpancerny PTR-39 skonstruowany przez Rukawisznikowa, jednak produkcja została zakończona w 1940r po wyprodukowaniu niewielkiej liczby egzemplarzy. Produkcję zakończono pod wpływem Grigorija Kulika, szefa Głównego Urzędu Artyleryjskiego (Gławnoje Artillerijskoje Uprawlienije), według którego nowe niemieckie czołgi wyposażone były w pancerz chroniący przed ostrzałem z karabinów przeciwpancernych oraz lekkich armat. Po niemieckim ataku założenia Grigorija Kulika nie potwierdziły się, niemieckie czołgi nadal wyposażone były w pancerz który mógł zostać przebity przez pociski wystrzelone z karabinów przeciwpancernych, dlatego też powrócono do prac nad bronią tego typu. Produkcja karabinu PTR-39 strzelającego radzieckim nabojem wielkokalibrowym 14,5x114mm nie została wznowiona ze względu na niedopracowaną konstrukcję broni, jednak rozpoczęto produkcję karabinu przeciwpancernego Szołochowa. Karabin Szołochowa był kopią niemieckiego Mausera Tankgewehr dostosowaną do radzieckiego naboju 12,7x108mm, ze względu na niewystarczające parametry naboju 12,7x109mm wyprodukowano jedynie niewielką ilość karabinów. W lipcu 1941r na posiedzeniu Państwowego Komitetu Obrony zdecydowano o rozpoczęciu prac nad karabinem przeciwpancernym strzelającym nabojem 14,5x114mm. Prace nad bronią prowadził Wasilij Diegtariew z zespołem konstrukcyjnym oraz Siergiej Simonow. Pod koniec lipca 1941r przedstawiony został jednostrzałowy półautomatyczny karabin Wasilija Diegtariewa, jednostrzałowy półautomatyczny karabin skonstruowany przez zespół konstrukcyjny Diegtariewa (oddzielna konstrukcja) oraz samopowtarzalny karabin Siergieja Simonowa. Pod koniec sierpnia 1941r do uzbrojenia wprowadzono karabin Wasilija Diegtariewa oraz karabin Siergieja Simonowa. Po wprowadzeniu do uzbrojenia karabin Diegtariewa skierowano do produkcji seryjnej, natomiast nadal prowadzono badania porównawcze karabinu Simonowa ze zmodyfikowanym karabinem Rukawisznikowa. W 1941r do produkcji seryjnej wprowadzono karabin Simonowa, jednak do zakończenia roku wyprodukowano jedynie 77 egzemplarzy karabinu PTRS (podczas gdy w 1941r wyprodukowano ponad 17.000 karabinów PTRD). Produkcja karabinu PTRS ruszyła na dużą skalę na początku 1942r.
Konstrukcja PTRS
PTRS działa na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, zastosowano układ gazowy z regulatorem, rurą gazową umieszczoną nad lufą oraz tłokiem gazowym o długim skoku. Strzelanie następuje z zamka zamkniętego, ryglowanie odbywa się poprzez przekoszenie zamka w płaszczyźnie pionowej. Po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju zamek nie zatrzymuje się w tylnym położeniu. Ruchoma podczas strzelania rączka zamkowa znajduje się po prawej stronie broni. Pokrywa komory zamkowej zasłania tylną cześć komory zamkowej, wycięcie nad przednią częścią komory zamkowej pełni rolę okna wyrzutowego. Zastosowano dwie sprężyny powrotne umieszczone liniowo, tylną sprężynę powrotną umieszczono wewnątrz pokrywy komory zamkowej. Broń posiada mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie jedynie ogniem pojedynczym oraz mechanizm uderzeniowy z kurkiem zakrytym. Po prawej stronie komory zamkowej znajduje się bezpiecznik nastawny, bezpiecznik zabezpiecza broń zasłaniając spust od prawej strony. Karabin zasilany jest nabojem 14,5x114mm. Zasilanie odbywa się z dwurzędowego magazynka stałego z dwupozycyjnym wyprowadzeniem, magazynek ładowany jest przy pomocy ładowników o pojemności 5 naboi. Ładowanie broni odbywa się po odchyleniu denka magazynka. Zastosowano lufę zakończoną hamulcem wylotowym. Do lufy przymocowano składany dwójnóg, na zaczepie przy wlocie lub wylocie lufy można przymocować rączkę transportową. Aby ułatwić transport karabin można rozłożyć na dwie części. Broń posiada drewniany chwyt pistoletowy oraz drewnianą kolbę stałą zakończoną brezentową stopką. Zastosowano przyrządy celownicze składające się z umieszczonej na lufie muszki w tunelowej osłonie oraz celownika krzywkowego ze szczerbinką znajdującego się na górnej powierzchni komory zamkowej.
Amunicja
PTRS zasilany jest nabojem 14,5x114mm. Do strzelania wykorzystywano naboje z pociskami przeciwpancernymi B-32 oraz BS-41. Pocisk B-32 charakteryzuje się stalowym płaszczem, ołowianą koszulką oraz stalowym rdzeniem. Przebijalnosć ustawionej pionowo płyty pancernej przez pocisk B-32 wystrzelony z PTRS wynosi 35mm na 300m oraz 25mm na 500m. Pocisk BS-41 posiada stalową koszulkę, ołowiany płaszcz oraz rdzeń z węglików spiekanych wolframu. Przebijalność ustawionej pionowo płyty pancernej przez pocisk BS-41 wystrzelony z PTRS wynosi 40mm na 300m. Naboje z pociskiem B-32 były bardziej popularne od naboi z pociskiem BS-41, dlatego też w instrukcji obsługi karabinu zalecano stosowanie naboi z pociskiem BS-41 jedynie do zwalczania czołgów średnich i ciężkich. Po zakończeniu IIwś do naboju 14,5x114mm skonstruowano wielkokalibrowy karabin maszynowy KPW.
PTRS ogółem
PTRS był skuteczną bronią przeciw niemieckim czołgom lekkim i średnim w początkowej fazie walk. Broń charakteryzowała się również wysoką szybkostrzelnością praktyczną jak na karabin przeciwpancerny. PTRS posiadał typowe cechy karabinów przeciwpancernych, takie jak duża masa, nieporęczność oraz duży odrzut. Transport broni był jednak ułatwiony ze względu na możliwość rozłożenia karabinu na dwie części. Według niektórych opinii PTRS nie był bronią szczególnie niezawodną ze względu na niską jakość wykonania. Skuteczność karabinu zmalała po wprowadzeniu przez Niemców lepiej opancerzonych czołgów średnich i ciężkich, jednak broń nadal wykorzystywano w armii radzieckiej do zwalczania samochodów pancernych, transporterów opancerzonych oraz umocnionych stanowisk ogniowych. Zdobyczne karabiny PTRS były wykorzystywane przez armię niemiecką pod oznaczeniem Panzerbuchse 784(r). Ogółem wyprodukowano około 400.000 karabinów PTRS i PTRS, produkcja trwała do 1945r. Większość wyprodukowanych karabinów to PTRD.
nabój
14,5x114mm
prędkość początkowa pocisku
1000m/s
energia kinetyczna pocisku
31.000J
przebijalność
pocisk B-32 przebijał 35mm na 300m
(płyta pancerna ustawiona pionowo)

pocisk BS-41 przebijał 40mm na 300m
(płyta pancerna ustawiona pionowo)
długość lufy
1219mm
długość
2200mm
masa
20,93kg z pełnym magazynkiem

20,3kg z pustym magazynkiem
magazynek
stały dwurzędowy, ładowany przy
pomocy ładownika
szybkostrzelność praktyczna
15 strzałów na minutę