SKS
SKS (Samozariadnyj Karabin Simonowa obrazca 1945 goda) to radziecki karabinek samopowtarzalny skonstruowany przez Siergieja Simonowa. W latach 40. prace nad karabinkiem samopowtarzalnym zasilanym nabojem pośrednim prowadzono w ZSRR obok prac nad dostosowanym do tego typu naboju karabinkiem automatycznym oraz karabinkiem maszynowym (karabinek maszynowy to ręczny karabin maszynowy zasilany nabojem pośrednim). Początkowo karabinek SKS zasilany był radzieckim nabojem pośrednim 7,62x41mm, jednak ostatecznie zastosowano nabój 7,62x39mm. Wcześniej istniał również skonstruowany przez Siergieja Simonowa prototypowy karabin samopowtarzalny SKS-41 zasilany rosyjskim nabojem karabinowym 7,62x54R mm. Według niektórych opinii SKS serii próbnej został wykorzystany na froncie w 1945r. Karabinek SKS zasilany radzieckim nabojem pośrednim 7,62x39mm został wprowadzony do uzbrojenia w 1949r, tak więc w tym samym czasie co karabinek automatyczny AK oraz karabinek maszynowy RPD. Początkowo zakładano że SKS będzie obok karabinka AK podstawową bronią strzelecką armii radzieckiej, jednak ostatecznie SKS pełnił rolę broni "przejściowej", której produkcję zakończono niedługo po rozpoczęciu masowej produkcji karabinka AK.
Konstrukcja karabinka SKS
SKS działa na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, zastosowano układ gazowy z tłokiem gazowym o krótkim skoku oraz rurą gazową umieszczoną nad lufą. Ryglowanie odbywa się poprzez przekoszenie zamka w płaszczyźnie pionowej, strzelanie następuje z zamka zamkniętego. Po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju zespół ruchomy zatrzymuje się w tylnym położeniu, zwolnienie zespołu ruchomego w przednie położenie możliwe jest jedynie poprzez nieznaczne odciągnięcie rączki zamkowej w tylne położenie. Po prawej stronie broni znajduje się ruchoma podczas strzelania rączka zamkowa. Wykonana metodą tłoczenia stalowa komora zamkowa posiada odłączaną podczas rozkładania częściowego pokrywę znajdującą się nad tylną częścią suwadła. Nie osłonięte od góry wycięcie pomiędzy podstawą celownika a pokrywą komory zamkowej pełni rolę okna wyrzutowego oraz okna do ładowania magazynka z łódek nabojowych. Zastosowano mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie jedynie ogniem pojedynczym oraz mechanizm uderzeniowy z kurkiem zakrytym i iglicą swobodną. Broń posiada spust samoczynny uniemożliwiający zwolnienie kurka i tym samym uderzenie tego elementu w iglicę przy niezaryglowanym zamku, spust samoczynny nie jest często stosowanym elementem w broni samopowtarzalnej (ze względu na spust samoczynny można spotkać się z opinią według której Siergiej Simonow być może zakładał możliwość skonstruowania na podstawie SKS karabinka automatycznego). Wewnątrz kabłąka spustu za spustem znajduje się bezpiecznik nastawny blokujący spust. Karabinek zasilany jest nabojem 7,62x39mm. Zasilanie odbywa się ze stałego dwurzędowego magazynka łukowego o pojemności 10 naboi, magazynek łądowany jest z łódek nabojowych na 10 naboi. Broń posiada stałą kolbę drewnianą przechodzącą w łoże, szyjka kolby została wyprofilowana w chwyt pistoletowy. Wewnątrz kolby umieszczono schowek na przybory do czyszczenia broni, na stopce kolby znajduje się stalowe okucie. Nad tylną częścią lufy umieszczono natomiast drewnianą nakładkę z sześcioma otworami wentylacyjnymi. Karabinek posiada znajdujący się pod lufą składany do tyłu bagnet nożowy, bagnet nie może zostać odłączony od broni bez użycia narzędzi. Zastosowano mechaniczne przyrządy celownicze składające się z umieszczonej na lufie muszki w półotwartej osłonie oraz celownika ramkowego ze szczerbinką znajdującego się na podstawie umieszczonej na tylnej części lufy. Celownik posiada nastawy od 100m do 1000m co 100m.
Inne wersje SKS
W ZSRR prowadzono w latach 40. prace nad wyborową wersją karabinka SKS. Broń charakteryzowała się niezbyt dobrą celnością jak na broń wyborową, dlatego też nie została wprowadzona do uzbrojenia. Należy zaznaczyć że nabój 7,62x39mm nie nadaje się zbyt dobrze do broni wyborowej


Typ 56 to chińska odmiana karabinka SKS. Karabinek samopowtarzalny Typ 56 wyposażony jest w bagnet kłujący. Produkcję seryjną rozpoczęto w latach 50. oraz zakończono w latach 60., po rozpoczęciu produkcji karabinka automatycznego Typ 63. Karabinek Typ 63 nie okazał się udaną konstrukcją, dlatego też produkcja karabinka samopowtarzalnego Typ 56 została w latach 70. wznowiona. Produkcję karabinka Typ 56 w latach 80. zakończono


Zastawa M59/66 to jugosłowiańska odmiana karabinka SKS. Karabinek samopowtarzalny Zastawa M59/66 wyposażony jest w nasadkę umożliwiającą miotanie granatów nasadkowych, regulator gazowy z nastawą umożliwiającą odcięcie dopływu gazów prochowych do komory gazowej oraz celownik do strzelania granatami nasadkowymi
SKS ogółem
SKS był dość udaną konstrukcją, jednak ze względu na zasilanie ze stałego magazynka ładowanego z łódek charakteryzował się niewielką szybkostrzelnością praktyczną w porównaniu do karabinka automatycznego AK, dlatego też w ZSRR produkcję karabinka SKS zakończono w 1956r. Należy zaznaczyć że ładowanie broni z łódek amunicyjnych było pod koniec lat 40. dość popularne, rozwiązanie takie stosowano między innymi w karabinach samopowtarzalnych zasilanych z wymiennych magazynków. Karabinek SKS charakteryzował się również lepszą ergonomią od karabinka AK oraz mniejszą czasochłonnością i materiałochłonnością produkcji ze względu na komorę zamkową wykonaną poprzez tłoczenie. Karabinek AK typu I również wyposażony był w tłoczoną komorę zamkową, jednak AK typu II oraz masowo produkowany AK typu III wyposażone były w komorę zamkową wykonaną metodą frezowania. SKS nie zyskał również popularności w armiach innych państw bloku wschodniego, nie licząc Chin, gdzie odmiana karabinka SKS oznaczona jako Typ 56 produkowana była do lat 80., kiedy to wprowadzono do uzbrojenia karabinek automatyczny Typ 81.
wersja
SKS
Zastawa M59/66
nabój
7,62x39mm
7,62x39mm
długość lufy
520mm
550mm
długość
1022mm
1120mm
masa
3,86kg niezaładowany
4,1kg niezaładowany
magazynek
stały o pojemności 10 naboi
stały o pojemności 10 naboi
Karabinek samopowtarzalny SKS. Rysunek pochodzi z książki Stanisława Toreckiego "Broń i amunicja strzelecka LWP"
Konwersja karabinka SKS na broń w układzie bez kolby właściwej (bull-pup). Zmodyfikowany karabinek zasilany jest z wymiennego magazynka na 20 naboi
Ładowanie karabinka SKS z łódki nabojowej na 10 naboi