Tantal
Tantal (pełne oznaczenie 5,45mm karabinek wz. 88, jednak nazywany jest on Tantalem od nazwy programu w ramach którego powstał) to polski karabinek automatyczny skonstruowany w radomskim Ośrodku Badań Rozwojowych przez Krzysztofa Styczyńskiego, Bohdana Szpaderskiego oraz Bogusława Białczaka na polecenie Szefostwa Badań i Rozwoju Techniki Wojskowej. Tantal powstał jako odpowiednik AK-74, jednak pod względem konstrukcyjnym znacznie bardziej przypomina karabinek AKM niż AK-74. Duży wpływ na Tantala miał polski prototypowy AKMS wz. 80 wyposażony w ogranicznik długości serii wzorowany na podobnym rozwiązaniu z belgijskiego FN FNC. Prace w ramach programu Tantal rozpoczęto na początku lat 80-tych, w 1981r program zawieszono, jednak w 1985r nastąpił powrót do prac. Karabinek wprowadzono do uzbrojenia w 1991r.
5,45mm karabinek wz. 81
5,45mm karabinek wz. 81 to prototypowa odmiana Tantala skonstruowana na początku lat 80-tych. Broń działa na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, zastosowano tłok gazowy o długim skoku oraz układ gazowy z regulatorem. Ryglowanie następuje poprzez obrót posiadającego dwa rygle zamka w prawo. Karabinek nie posiada zatrzasku zamka, tak więc po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju zespół ruchomy nie zatrzymuje się w tylnym położeniu. Strzelanie następuje z zamka zamkniętego. Zastosowano mechanizm spustowy z przełącznikiem rodzaju ognia oraz mechanizm uderzeniowy z kurkiem zakrytym. Broń podobnie jak AKMS wz. 80 nie posiada opóźniacza kurka. Dźwignia umieszczona z prawej strony komory zamkowej pełni jedynie rolę bezpiecznika, skrzydełko przełącznika rodzaju ognia znajduje się natomiast z lewej strony komory zamkowej. Pochodzący z AKMS wz. 80 przełącznik rodzaju ognia umożliwia strzelanie ogniem pojedynczym, ciągłym oraz 3 strzałowymi seriami. Podczas strzelania ogniem pojedynczym siła spustu jest cały czas taka sama, nie występuje sytuacja znana z M16A2 gdzie ze względu na ogranicznik długości serii siła spustu podczas strzelania ogniem pojedynczym jest inna za pierwszym, drugim oraz trzecim strzałem. Broń zasilana jest radzieckim nabojem pośrednim 5,45x39mm. Zasilanie odbywa się ze stalowego, kleszczonego wahadłowo, dwurzędowego magazynka pudełkowego z dwurzędowym wyprowadzeniem. Gniazdo magazynka jest takie samo jak w karabinku AKM, tak więc można bez problemu zakleszczyć w gnieździe magazynek z karabinków AK, AKM oraz RPK załadowany nabojami 7,62x39mm, choć oczywiście karabinek wz. 81 nie może strzelać nabojem 7,62x39mm.
5,45mm subkarabinek wz. 89 "Onyks"
Onyks to polski subkarabinek skonstruowany na podstawie karabinka wz. 88 "Tantal". Onyks jest odpowiednikiem radzieckiego subkarabinka AKS-74U skonstruowanego na podstawie AK-74. Onyks działa na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, broń posiada tłok gazowy o długim skoku oraz układ gazowy z regulatorem. Ryglowanie odbywa się poprzez obrót dwuryglowego zamka w prawo, strzelanie następuje z zamka zamkniętego. Ze względu na brak zatrzasku zamka po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju zespół ruchomy nie zatrzymuje się w tylnym położeniu. Stalowa komora zamkowa wykonana jest za pomocą tłoczenia. Subkarabinek posiada mechanizm spustowy z przełącznikiem rodzaju ognia oraz mechanizm uderzeniowy z kurkiem zakrytym bez opóźniacza kurka. Dźwignia bezpiecznika znajduje się z prawej strony komory gazowej, skrzydełko przełącznika rodzaju ognia umożliwiające strzelanie ogniem pojedynczym (oznaczenie P), ciągłym (oznaczenie C) oraz 3 strzałowymi seriami (oznaczenie S) umieszczone jest z lewej strony komory zamkowej. Siła spustu nie różni się za pierwszym, drugim oraz trzecim strzałem. Onyks zasilany jest radzieckim małokalibrowym nabojem pośrednim 5,45x39mm, zasilanie odbywa z kleszczonego wahadłowo dwurzędowego magazynka łukowego o pojemności 30 naboi (magazynki są takie samej jak do pełnowymiarowego karabinka wz. 88). Lufę o długości 207mm z chromowanym przewodem oraz czterema bruzdami wykonano metodą kucia na zimno, skok prawoskrętnego gwintu wynosi 200mm. Lufa Onyksa zakończona jest urządzeniem wylotowym pełniącym rolę stożkowego tłumika płomieni oraz nasadki do miotania granatów nasadkowych. Do broni nie można przymocować bagnetu, dwójnogu oraz granatnika podwieszanego wz. 74 Pallad. Chwyt pistoletowy, łoże oraz nakładka na rurę gazową wykonane są z tworzywa sztucznego. Zastosowano przypominającą pogrzebacz metalową kolbę składaną na prawą stronę komory zamkowej, obsada kolby jest taka sama jak w pełnowymiarowym karabinku wz. 88 oraz AKM. Rozkładanie częściowe następuje poprzez odłączenie pokrywy komory zamkowej, pokrywę przytrzymuje zatrzask. Broń posiada przyrządy celownicze składające się z muszki oraz celownika krzywkowego ze szczerbinką z nastawami na 100m, 200m oraz 400m. Celownik nie jest umieszczony na odłączanej do czyszczenia pokrywie komory zamkowej tak jak w AKS-74U, lecz na podstawie przed pokrywą jak w pełnowymiarowych odmianach AK. Onyks nie został wprowadzony do uzbrojenia Wojska Polskiego, dlatego też wyprodukowano jedynie 200 egzemplarzy (według innych opinii kilkadziesiąt). Na podstawie subkarabinka wz. 89 skonstruowano prototypową odmianę zasilaną nabojem 7,62x39mm oraz prototypowy subkarabinek wz. 91 zasilany nabojem 5,56x45mm.
5,45mm karabinek wz. 88 "Tantal"
5,45mm karabinek wz. 88 to produkowana seryjnie odmiana Tantala. Broń działa na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, zastosowano tłok gazowy o długim skoku oraz układ gazowy z regulatorem. Ryglowanie następuje poprzez obrót dwuryglowego zamka w prawo, po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju zespół ruchomy nie zatrzymuje się w tylnym położeniu. Karabinek strzela z zamka zamkniętego. Stalową komorę zamkową wykonano za pomocą tłoczenia, suwadło i zamek karabinka wz. 88 wymienne są z suwadłem i zamkiem od AK-74. Tantal posiada mechanizm spustowy z przełącznikiem rodzaju ognia oraz mechanizm uderzeniowy z kurkiem zakrytym. Nie zastosowano opóźniacza kurka. Znajdująca się z prawej strony komory zamkowej dźwignia pełni jedynie rolę bezpiecznika, przestawienie dźwigni bezpiecznika w górne położenie powoduje unieruchomienie spustu oraz zasłonięcie okna wyrzutowego i wycięcia dla rączki zamkowej, co uniemożliwia przeładowanie broni (położenie górne oznaczone jest jako Z, natomiast dolne jako O). Z lewej strony komory zamkowej znajduje się skrzydełko przełącznika rodzaju ognia, przełącznik posiada nastawy na ogień pojedynczy (oznaczenie P), ciągły (oznaczenie C) oraz 3 strzałową serię (oznaczenie S). Podczas strzelania ogniem pojedynczym siła spustu jest cały czas taka sama. Tantal wz. 88 zasilany jest radzieckim małokalibrowym nabojem pośrednim 5,45x39mm. Zasilanie odbywa się z kleszczonego wahadłowo dwurzędowego magazynka pudełkowego z dwurzędowym wyprowadzeniem o pojemności 30 naboi, magazynki wykonane są z tworzywa sztucznego. Broń może być również zasilana z magazynka o pojemności 30 naboi od AK-74 oraz magazynka o pojemności 45 naboi od RPK-74. Lufę o długości 423mm z chromowanym przewodem i czterema bruzdami wykonano metodą kucia na zimno, skok prawoskrętnego gwintu wynosi 200mm. Lufa zakończona jest wielofunkcyjnym urządzeniem wylotowym które pełni rolę hamulca wylotowego, osłabiacza podrzutu oraz nasadki do wystrzeliwania granatów nasadkowych. Broń może wystrzeliwać polskie granaty nasadkowe GNPO (głowica kumulacyjno odłamkowa), NGOs-93 (głowica oświetlająca), NGZ-93 (głowica zapalająca) oraz NGD-93 (głowica dymna). Granaty nasadkowe do Tantala wyposażone są w pułapkę kulową, tak więc aby wystrzelić granat nasadkowy nie trzeba stosować specjalnego naboju pozbawionego pocisku. Do podstawy muszki można przymocować bagnet sieczny 6H4, broń może być wyposażona w dwójnóg. Łoże, nakładkę na rurę gazową oraz chwyt pistoletowy wykonano z tworzywa sztucznego. Po wewnętrznej stronie łoża znajduje się sprężyna kasująca luzy, łoże "zwykłe" można wymienić na łoże umożliwiające montaż polskiego granatnika podwieszanego wz. 74 Pallad. Karabinek posiada przypominającą pogrzebacz metalową kolbę składaną na prawą stronę komory zamkowej, kolba pod względem kształtu przypomina kolbę z produkowanej w NRD odmiany AKM (MPiKMS-72). Obsada kolby jest taka sama jak w karabinku AKM, z lewej strony obsady znajduje się przycisk zatrzasku kolby. Rozkładanie broni następuje poprzez odłączenie pokrywy komory zamkowej, pokrywa przytrzymywana jest przez zatrzask który zapobiega spadaniu pokrywy podczas strzelania granatami nasadkowymi (wzorowany na podobnym rozwiązaniu z kbkg wz. 60). Niektóre egzemplarze karabinka wyposażone są w umieszczoną z lewej strony komory zamkowej szynę umożliwiającą zastosowanie bocznego montażu celownika optycznego lub noktowizyjnego. Egzemplarze z szyną posiadają również zmodyfikowane skrzydełko przełącznika rodzaju ognia. Tantal wyposażony jest w przyrządy celownicze złożone z muszki oraz celownika krzywkowego ze szczerbinką. Celownik posiada nastawy od 100m do 1000m co 100m. Na podstawie karabinka wz. 88 skonstruowano prototypowy karabinek wz. 90 (znany również jako Tantaloberyl) zasilany standardowym natowskim nabojem pośrednim 5,56x45mm. Należy zaznaczyć że "Tantaloberyl" to nie jest oficjalne oznaczenie, a jedynie żartobliwe nawiązanie do karabinka wz. 90, który łączy cechy karabinków Tantal oraz Beryl.
Rozkładanie częściowe
Przed rozłożeniem częściowym należy odłączyć magazynek oraz sprawdzić komorę nabojową. Następnie należy odłączyć urządzenie wylotowe poprzez obrót w prawo. Aby odłączyć pokrywę komory zamkowej trzeba przestawić zatrzask oraz wcisnąć występ opory sprężyny powrotnej, po odłączenie pokrywy komory zamkowej można wyjąć sprężynę powrotną oraz jej oporę. Po wyjęciu sprężyny powrotnej należy wyjąć z komory zamkowej zamek i suwadło. W karabinku wz. 81, subkarabinku wz. 89 oraz pierwszych egzemplarzach karabinka wz. 88 aby odłączyć rurę gazową trzeba za pomocą wkrętaka obrócić łącznik łoża umieszczony z prawej strony broni przed łożem. Po obróceniu łącznika łoża można przesunąć do przodu przednią część obsady łoża, po czym odłączyć łoże oraz nakładkę na rurę gazową. Po odłączeniu nakładki należy odłączyć od broni rurę gazową (rura gazowa i nakładka nie są jednym elementem). W późnych egzemplarzach karabinka wz. 88 obrót łącznika możliwy jest bez użycia wkrętaka.
Tantal ogółem
5,45mm karabinek wz. 88 był produkowany do 1994r, wyprodukowano jedynie 20 tysięcy egzemplarzy. Niedługo po wprowadzeniu do uzbrojenia karabinek został wycofany z uzbrojenia Wojska Polskiego, było to spowodowane brakiem zapotrzebowania na broń zasilaną radzieckim nabojem 5,45x39mm. W 2005r rząd iracki zakupił 10 000 karabinków wz. 88 dla Nowej Armii Irackiej z zapasów Agencji Mienia Wojskowego, istnieją również pogłoski o karabinkach wz. 88 wykorzystywanych przez Gruzinów, jednak najprawdopodobniej nie są one prawdziwe. Karabinek wz. 88 oraz subkarabinek wz. 89 nie cieszyły się dobrą opinią w Wojsku Polskim, żołnierze krytykowali nowy sposób odłączania rury gazowej (inny niż w AK), niewygodną kolbę oraz niską jakość wykonania broni. Onyks krytykowany był również za duży płomień wylotowy oraz bardzo głośny odgłos strzału, jednak są to typowe cechy subkarabinków. Na podstawie karabinka wz. 90 skonstruowano kbs wz. 96 Beryl, natomiast na podstawie subkarabinka wz. 91 skonstruowano kbk wz. 96 Mini-Beryl. Zarówno Beryl jak i Mini-Beryl zasilane są małokalibrowym nabojem pośrednim 5,56x45mm.
wersja
karabinek wz. 81
karabinek wz. 88
subkarabinek wz. 89
nabój
5,45x39mm
5,45x39mm
5,45x39mm
prędkość początkowa pocisku
900m/s
880m/s
700m/s
energia początkowa pocisku
1377J
1316J
883J
długość lufy
438mm
423mm
207mm
długość
973mm z kolbą rozłożoną

765mm z kolbą złożoną
943mm z kolbą rozłożoną

748mm z kolbą złożoną
720mm z kolbą rozłożoną

519mm z kolbą złożoną
masa
3,57kg bez magazynka

4,1kg z pełnym magazynkiem na
30 naboi
3,37kg bez magazynka

4kg z pełnym magazynkiem na
30 naboi
2,9 bez magazynka

3,53kg pełnym magazynkiem na
30 naboi
zasilanie
dwurzędowy magazynek łukowy
o pojemności 30 naboi
dwurzędowy magazynek łukowy
o pojemności 30 naboi
dwurzędowy magazynek łukowy
o pojemności 30 naboi
tryby ognia
pojedynczy, ciągły, 3 strzałowa
seria
pojedynczy, ciągły, 3 strzałowa
seria
pojedynczy, ciągły, 3 strzałowa
seria
szybkostrzelność teoretyczna
700 strzałów na minutę
700 strzałów na minutę
700 strzałów na minutę
Żołnierz PKW w Libanie z kbk wz. 88 
Polscy antyterroryści z subkarabinkiem wz. 89 "Onyks". Zdjęcie wykonano najprawdopodobniej we wczesnych latach 90. 
Subkarabinek wz. 89 w filmie PitBull
Iracki żołnierz z karabinkiem wz. 88